Petroskoi

<table class="infobox infobox- " style="" data-name="НП+Россия" >LidnPetroskoi

Petroskoi (ven.: Петрозаво́дск, karj.: Petroskoi, suom.: Petroskoi) — lidn valdkundaližen znamoičendanke Venäman öbokan polel Änižen randal; Karjalan pälidn, mitte tegeb Petroskoin lidnaližen kundan (karj.: Petroskoin linnupiiri, suom.: Petroskoin kaupunkipiiri).

6. sulakud vodel 2015 lidn sai Venäman Vointetabuden lidn-arvnimen.

Etimologii

Eländtaho sündui oružjzavodan augonpanendan aigan, mitte oli 1. sügüz'kud vodel 1703, zavodan ezmäine nimi oli Šuiskii (nimi om sidotud Šuiskijan pagastanke, kus zavottihe azegtegendan) . Vodel 1704 — sauvondan lopuks — zavod sai kunigahan P'otr I:n Petrovskii Zavod-nimen. Zavodan ümbri kazvoi Petrovskaja Sloboda-eländtaho. Vodel 1777 sloboda sai lidnan statusan da Petroskoi-nimen. Vodel 1941, konz lidn oli suomalaižiden valdas, se oli nimitadud Äänislidnaks (ven.: Яанислинна suom.: Äänislinna) vai Onegaborg (suom.: Онегаборг roč.: Onegaborg suom., švec.: «Zamk Änižel»). Konz Rusked armii päzuti lidnad, se möst sai Petroskoi-nimen.

Fiziko-geografižed tedod

Geografine sijaduz

Lidn om Päivnouzm-Evropan tazangišton territorijal pohjoižen polel Oloncan ülendusespäi da Šokšun sel'gäspäi. Sijadase Änižen Petroskoin lahten randal amfiteatran järviden terasssoil, vedase randad möto 21,7 km. Ümbri lidnad longibokaspäi om mec, a homendezbokan polespäi om Änižen Petroskoin laht.

Nol'an kilometr om Sverdlovan da Dzeržinskovan irdoiden rajonas — Karjalan Venäman počt-pertinno .

Petroskoi sijadase 1091 kilometras pohjoižehe Moskva-lidnahapäi da 412 kilometras homendezbokpol'he Piterišpäi.

Petroskoin territorii om 113,26 km², ühtes lidnalaižen kundan territorijanke — 615,9 km².

Petroskoi-lidn mülüb Petroskoin lidnalaižehe kundaha, om üks'jäine kundan eländtaho. Lidnan kakiš polišpäi om Änižröunan territorii, miččen administrativine keskuz lidn-ki om.

Aigvö

Vauged ö Petroskoiš,
24. kezakud vodel 2019, 00:12 (moskvan aigvö)

Petroskoi om МSК (moskvan aig)-aigvös. Kävutadud aigan sirdänd UTC mödhe om +3:00. Kävutadud aigan da geografižen piduden mödhe keskmäine päipaštokaz keskpäiv Petroskoiš om 12:43 aigal.

Il'mišt

Petroskoi mülüb Edahaižihe Pohjoižrajonoihe.

Petroskoin il'mišt om keskkontinentaline meriznamoidenke. Tal'v om pit'k, pehmed; keza om lühüd' da viluhk. Voden keskmäine temperatur om +3,1°. Aig pakaižita om 120—130 päiväd. Sä om seižuitoi, sikš ku paksus oma ciklonad päivlaskman polespäi. Enamba pol't voden päivišpäi oma pil'vesižed. Voden sädegiden mär om 611 millimetrad. Keväz' tuleb kesk sulakud, no pakaižed lumenke voiba olda i semendkus. Keza zavodiše kezakun ezmäižes poles.

Päivän vauktan aigan piduz' om 22 časud kezakus (vauktad öd), 21 časud heinkus, 16 časud elokus.

Heinkun keskmäine il'man temperatur om 17 °C. Paksus oma päivnouzman tulleid, miččed todas pit'kid vihmoid. Erašti kezal Karjalan katab Jevropan anticiklonan pohjoižen polel, i sel'ktal säl il'man lämuz' voib olda 30 °C, no mugoižen sän kebnas vajehtadas pit'käd vihmad da kovad päivlaskman vai vilud pohjoižen tulleid.

Sügüz' märgan ehtbokan telleidenke vai sel'ktan, no vilun (eskai pakaižidenke alangoil) sänke tuleb sügüz'kun augotišes .

Petroskoin

Ku	Vil.	Uho.	Keväz'ku	Sul.	Semendku	Kezaku	Heinku	Elo.	Süg.	Red.	Kül'.	Tal'.	Voz'
Absol'utine maksimum, °C	5,5	7,3	15,5	24,2	33,0	34,3	33,9	32,4	28,5	21,3	11,1	9,4	34,3
Keskmäine maksimum, °C	−6,4	−5,9	−0,3	6,5	13,6	18,4	21,5	18,6	13,1	6,4	−0,5	−4,3	6,7
Keskmäine temperatur, °C	−9,3	−9,1	−3,7	2,3	8,7	13,7	17	14,5	9,5	3,8	−2,8	−7	3,1
Keskmäine minimum, °C	−12,6	−12,3	−7	−1,6	3,9	9	12,5	10,7	6,3	1,4	−5,2	−9,9	−0,4
Absol'utine minimum, °C	−41,6	−39,3	−30	−19,3	−9,8	−2,6	−0,1	−1,7	−5	−13,4	−27,5	−36,8	−41,6
Sadegiden lugumär, mm	36	26	32	30	48	64	82	82	60	59	50	42	611
Lähte: Sä da il'mišt

Fail:ПетрозаводскНабережнаяОнежского озера.jpg

Änižen Petroskoin laht

Gidrografii

Lidn sijadase Jevropan toižen suren Äniž-järven Petroskoin, Nemeckan da Zajackan lahtiden randoil. Lidnan pala sijadase Änižen keskpalan randal. Jogiden da kanaloiden sisteman mödhe Petroskoil om lähtend Baltian, Vauktan, Barencan, Kaspian da Mustan merihe. Lidnas oma Dennoje-järv, Lamba-järv, Logmojärv da Četir'ohv'orstnoje-järv. Logmojärv da Änine oma ühtenzoitud Solomennian sal'mel (ven.: Соломенным проливом).

Lidnan territorijadme jokseb 20 joged da ojad, miččiden möto ei sa ujuda laivoile: Lososinka, ven.: Неглинка, ven.: Рыбка, ven.: Сельгская Речка, ven.: Томица, ven.: Большой ручей, ven.: ручей Вилда, ven.: Каменный ручей, ven.: Малый ручей, ven.: Кекасручей, ven.: ручей Студенец, ven.: Студёный ручей, ven.: ручей Тереж, ven.: Соломень, völ om kuz' ojad, miččil om ühteitte nimi — Nimetoi oja.

Lidnan territorijal om läz 100 purtked. Erasid niišpäi aktivišti kävutoitas petroskolaižed . 12 purtkišpäi, miččed oliba lidnan suvi poles, saiba nimed lidnan 12 Purtked-ird (nügüd' om Kl'učevaja-ird) da Kl'učevaja-külä (nügüd' om lidnan rajon).

Lidnas völ oma vezikarjerad (ozutesikš, Kivesine karjer).

Kazvišt

Petroskoi-lidnan ümbri kaikiš polišpäi kazvab vihand mec. Lidnan-ki «tävud» oma lujas hüväd. Petroskoin vihandan vön pind om 48,2 tuhad gа, sen lugus 1800 gа oma lidnan territorijal. Vihandan vön mecpuišton pind om — 12,9 tuh. gа, mecelomišton — 35,3 tuh. gа. Puištoiden, skveroiden da irdoiden kazvmusiden pind om 400 gа, nece om enamba 14 m² ühtele lidnan eläjale. Petroskoi om üks' Venäman kesklidnoišpäi, mitte om hüvin vihandoitud .

Lidnas om 259 skverad, 109 käveluzkujod, 100 puištod, 17 sadud, 16 kujod.

Vodelpäi 1951 radab Petroskoin valdkundaližen universitetan , mitte om federaline londusine varjoičuzterritorii. Sadun pind om — 367 gа. Lidnan vihandas vös, Baranii Bereg-nemel sijadase Zaozerskii-londuzkaičuztaho.

Gubernatoran puišt

Levašovan kujo

Ekologii

Lidnan territorijal man redustandad pesticidoil ülemba maksimališt korktust ei olend homaitud. Man redustand mavoitavaroil om tahoil, kus sijadasoiš tegeližed sauvotused da piduz' raudteid. Ülemba maksimališt korktust man ülembaižen šoidun redustand tinal da cinkal om piduz' avto- da raudteid .

Istorii

Lidnan augonpanendan lugumär om 1. sügüz'kud vodel 1703, konz P'otr I käskon mödhe Änižen randal zavodittihe azegzavodan sauvondan. Lidnan statusan se sai 21. keväz'kud vodel 1777.

Petroskoi, 1915. S. М. Prokudin-Gorskovan fotokuva

Vodel 1788 Petroskoiš Aleksandrovskan zavodal zavodan radoiden täht oli tehtud ezmäine mail'mas zavodan znamoičendan raudte — ven.: «чугунный колесопровод» (nügüd' sen palad om ezitadud Petroskoin tegeližen istorijan Galerejas Liteinaja-avoirdal da Karjalan rahvahaližes muzejas Gubernatoran puištos).

Municipaline status

• 19. redukuspäi vodelpäi 1999 — Municipaline ühthištuz «Petroskoi-lidn»;
• Petroskoin lidnalaine kund;
• 16. semendkuspäi vodelpäi 2007 — Petroskoin lidnalaine ümbruzkund.

Eläjad

Venäman rahvahan kirjutamižen tedoiden mödhe vodel 2020, 1. redukuks vodel 2021 eläjiden lugun mödhe lidn oli sijal 1118 Venäman lidnoiden keskes.

Petroskoin eläjiden keskes enamba om venälaižid. Völ lidnas eläba karjalaižed (lidnas eläb 20 % valdkundan karjalaižid) da vepsläižed (lidnas eläb enam pol’t Karjalan vepsläižid da nelländez Venäman vepsläižid). Kaiked Petroskoiš eläb läz 50 rahvahut.

Petroskoin ZAGS

Pensiifondan ohjandusen tedoiden mödhe, Petroskoiš eläb 85,5 tuhad pensiimest. Keskmäine pensiimehen igä om 64 vot, enamba 6 700 mest oma jo vanhemba 80 vot, sen lugus 409 mest jo oma 90-voččed da vanhemba. Koume lidnan eläjad vodel 2010 praznuičiba 101 sündundpäivän.

Sovetskijan aigan Petroskoiš (vozil 1918 — 1991), lidnan eläjiden lugumär kazvoi enamba, mi 14 kerdaha — oli 19,8 tuh. mes., a tegihe 283 tuh. mest. Vodel 2019 Petroskoin eläjiden lugumär oli 280 170 mest.

Venäman ekonomikan kehitoitusen endustusen mödhe eläjiden lugumär linneb:

• 2024—290,92 tuhad mest
• 2035—310,29 tuhad mest

Rahvahiden jouk (2002 voz')

Änine-muštpacaz

<timeline> Colors=

 id:bars value:green

ImageSize = width:360 height:350 PlotArea = width:260 height:300 left:100 bottom:30 AlignBars = late

DateFormat = x.y Period = from:1 till:50000 TimeAxis = orientation:horizontal

BarData=

 bar:1 text:Venälaižed
 bar:2 text:Karjalaižed
 bar:3 text:Suomalaižed
 bar:4 text:Belorusad
 bar:5 text:Ukrainalaižed
 bar:6 text:Vepsläižed
 bar:7 text:Azerbaidžancad
 bar:8 text:Arm’anad
 bar:9 text:Pol’akad
 bar:10 text:Tatarad
 bar:11 text:Ciganad
 bar:12 text:Jevrejad
 bar:13 text:Gruzialaižed
 bar:14 text:Germanialaižed
 bar:15 text:Čuvašid
 bar:16 text:Toižed

PlotData=

 color:red width:10
 bar:1 from:start till:49999 color:bars
 bar:2 from:start till:13527  color:bars
 bar:3 from:start till:7383  color:bars
 bar:4 from:start till:7081 color:bars
 bar:5 from:start till:6255  color:bars
 bar:6 from:start till:2715  color:bars
 bar:7 from:start till:1394  color:bars
 bar:8 from:start till:1029  color:bars
 bar:9 from:start till:839   color:bars
 bar:10 from:start till:440   color:bars
 bar:11 from:start till:435  color:bars
 bar:12 from:start till:397  color:bars
 bar:13 from:start till:361  color:bars
 bar:14 from:start till:321  color:bars
 bar:15 from:start till:368  color:bars
 bar:16 from:start till:3346 color:bars

LineData =

points:(267,313)(287,333)     color:white      width:10
points:(260,313)(280,333)     color:white      width:10
points:(253,313)(273,333)     color:white      width:10

TextData=

 pos:(50,340) fontsize:XS text:Rahvahuz’
 pos:(150,319) fontsize:9 textcolor:white text:218182 mes.
 pos:(310,319) fontsize:9 textcolor:white text:81,8%
 pos:(180,302) fontsize:7 textcolor:black text:13527 mes.   5,1%
 pos:(180,283) fontsize:7 textcolor:black text:7383 mes.   2,8%
 pos:(180,264) fontsize:7 textcolor:black text:7081 mes.   2,7%
 pos:(180,245) fontsize:7 textcolor:black text:6255 mes.   2,3%
 pos:(180,227) fontsize:7 textcolor:black text:2715 mes.   1,0%
 pos:(180,208) fontsize:7 textcolor:black text:1029 mes.   <1%
 pos:(180,189) fontsize:7 textcolor:black text:839 mes.    <1%
 pos:(180,170) fontsize:7 textcolor:black text:440 mes.    <1%
 pos:(180,152) fontsize:7 textcolor:black text:435 mes.    <1%
 pos:(180,133) fontsize:7 textcolor:black text:397 mes.    <1%
 pos:(180,114) fontsize:7 textcolor:black text:361 mes.    <1%
 pos:(180,95) fontsize:7 textcolor:black text:321 mes.     <1%
 pos:(180,77) fontsize:7 textcolor:black text:283 mes.     <1%
 pos:(180,58) fontsize:7 textcolor:black text:249 mes.     <1%
 pos:(180,39) fontsize:7 textcolor:black text:5668 mes.    2,1%

</timeline>

Rahvahad	1926		1933		2002		2010
	lugumär	%	lugumär	%	lugumär	%	lugumär	%
Kaiked	27 105	100	47 502	100	244 760	100	248 494	100
venälaižed	23 112	85,27	39 858	83,91	218 182	81,8	215 549	86,7
karjalaižed	2 193	8,09	3 771	7,94	13 527	5,1	9 889	4,0
suomalaižed	668	2,46	749	1,58	7 383	2,8	4 493	1,8
toižed	1 132	4,18	3 124	6,64	5 668	10,3	18 563	7,5

Rahvahad

Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe vodel 2020 lidnas eliba nene rahvahad (rahvahad, kudambiden lugumär om vähemba 0,1 % pidab kacta "Toižed"-riviš):

Rahvahuz'	Lugumär, mes.	Pala
Venälaižed	163 722	69,70 %
Karjalaižed	6258	2,66 %
Belorusad	2160	0,92 %
Ukrainalaižed	2066	0,88 %
Suomalaižed	1770	0,75 %
Vepsläižed	1337	0,57 %
Arm'anad	714	0,30 %
Azerbalaižed	654	0,28 %
Tatarad	386	0,16 %
Tadžikad	340	0,14 %
Uzbekad	291	0,12 %
Ciganad	277	0,12 %
Toižed	54 922	23,40 %
Kaiked	234 897	100,00 %

Valdmehišt

Sijaližed ičenaižed valdelimed

Petroskoin lidnalaine nevondišt — om Petroskoin lidnalaižen kundan azjmehišt, miččehe mülüb 28 deputatad, kudambid valitas videks vodeks segoitud sisteman mödhe — 14 partijoiden lugetišiden mödhe, 14 üks’mandatižen valičendümbruzkundoiden mödhe. Nügüd’aigaine nevondišton jouk oli valitud 19. sügüz’kud vodel 2021. Lidnalaižen nevondišton pämeheks oli valitud 7. redukud vodel 2021 Nadežda Il’nurovna Dreizis (Ühthine Venäma-partii).

Administracii da Petrosovet oma pertiš Leninan päirdal, pert' №2

Änižröunan administracijan pert' Pravda-irdal

Petroskoin lidnalaižen ümbruzkundan pämez’ — nece om Petroskoin lidnalaižen ümbruzkundan ülembaine valitud person. Vodehesai 2015 händast valičiba rahvahanikad; elokuspäi vodelpäi 2015 händast valitas videks vodeks lidnalaižen nevondišton deputatad kandidatoišpäi, kudambad oma ezitadud konkursan komissijal. Komissijaha mülüba Petronevondišton deputadad da Karjalan Valdkundan pämez’. Tal’vkun 1. päiväspäi vodelpäi 2023 radsijal om Inna Sergejevna Kolihmatova, kudamban valiči Petroskoin lidnalaine Nevondišt.

Petroskoin lidnalaižen ümbruzkundan Administracii  — nece om azjmehišt, miččen tegeb lidnan pämehez’ da mitte om kaikenaigaine sijaline ičenaine valdelim märaigatomiden valdoiktusidenke.

Petroskoiš völ oma Karjalan Valdkundan Änižröunan sijaližed ičenaižed valdelimed, kuna Petroskoi-lidn ei mülü.

Valdkundaližed

Petroskoiš oma kaik valdkundan valdmehišton zakonkogomusen, tegii da sudan azjmehištod. Karjalan Valdmehišt da Karjalan pämehen administracii oma ühtes pertiš, mitte sijadase , Parlament da Konstitucian sud oma ühtes pertiš Kuibiševa-irdal, Ülembaine sud om Kirova-irdal, Karjalan arbitražine sud om Krasnoarmeiskaja-irdal.

Karjalan Valdmehišton da Karjalan pämehen administracijamn pert’	Karjalan Parlamentan da Konstitucionižen sudan pert’	Karjalan Ülembaižen sudan pert’	Venäman Pensiifondan Karjaladme pert’	Karjalan Arbitražižen sudan pert’

Federaližed

Petroskoiš oma federaližen valdmehišton azjmehištod, miččed oma Karjalan territorijal:

• Karjalan Prokuratura
• Venäman Kriminaližen komitetan kriminaline azjmehišt
• Karjalan sijaližiden azjoiden ministerstv
• Venäman MČS-azjmehišt
• Voinkomissariat
• Federaližen manröunslužban Öbokan manröunan azjmehišton Karjalan tarkištuzkoda
• Pensiifondan erišt
• federaližen počtsidomusen azjmehišt — FGUP «Venäman Počt»-erišt
• socialižen raha-abutamižen Fondan redionaline erišt.

Karjalan federaližiden ministerstvoiden da departamentoiden azjmehištod:

• Justician ministerstv
• Sudan departamnt
• Pohjoižen rajonan tegeližuden da möndan ministerstv.

Territorialine jagamine

Vodelpäi 1988 Petroskoin oficialižed lidnan rajonad (Okt’abr’skii da Leninskii) oma heittud.

Petroskoin mikroraionad

Londuzkuva Golikovka-rajonale uhokus vodel 2022

Petroskoin londuzkuva kezal ülüselpäi (heinku 2022 voz’). Edahan nägub Änine

Lidnan keskusen londuzkuva — Leninan päird — homendesel (heinku 2022 voz’)

Sel aigalpäi petroskolaižed nimitadas rajonoikš mikrorajonad, miččed oma istorižed toponimad, ned jagasoiš völ penembikš.

Nügüd’ Petroskoihe mülüba nene rajonad: Baranii Bereg, Vigoinavolok, Golikovka, Drevl’anke, Železnodorožnii (5 pos’olok), Zareka, Zimnik; Ivanovskije ostrova, Kukkovka, kl’učevaja, Okt’abr’skii, Okunja Ton’a, Onežskii, Pervomaiskii, Perevalka, Peski, Pticefabrika, Radiozavod, Ribka, Sainavolok, Severnaja promzona, Silikatnii zavod, Solomennoje, Sulažgora, Sulažmägen kirpičun zavodan pos’olk, Tepličnii-sovhozan pos’olk, Tomici, Centr da Južnaja promzona. Surembad mikrorajonad oma Drevl’anka (60 tuhad eläjad) da Kukkovka (50 tuhad eläjad).

Lidnan simvolik

Valdkundznam

Petroskoin lidnanznam — Petroskoin lidnalaižen ümbrusen da Petroskoi-lidnan oficialine simvol. Om vahvištadud Petroskoin lidnnevondišton pätusel 19. sulakud vodel 2016 № 27/48-749 "Vajehtusiden da ližatedoiden panendas Petroskoin lidnalaižen ümbrusen käskkirjaha". Mülütab Venäman valdkundaližehe geral'dižehe lugetišhe, sille om anttud registracijan nomer 10444.

Gimn

Vodel 2001 lidnan administracii sanui konkursas lidnan gimnan tegemižen mödhe. Planiruittihe vahvištoitta gimnad lidnan 300 voččen jubelejan aigan. Gimnan muzik da sanad konkursan laudkund tarkišteli ühtes, kut ühthine kirjutez. Lopištundal konkursan laudkund kundli 20 ezitadud gimnan projektad, no gimn ei olend vahvištoitud.

Tervhuden kaičend

• Valdkundaline läžundkodi V. A. Baranova nimel
• Lapsiden valdkundaline läžundkodi I. N. Grigoroviča nimel
• Valdkundaline tartläžundkodi
• Valdkundaline perinataline keskuz
• Valdkundaline stomatoligine keskuz
• Valdkundaline nahk-venerologine dispanser
• Valdkundaline humalduzainehine dispanser
• Valdkundaline rakläžundan dispanser
• Valdkundaline tuberkul'ozanvastaine dispanser
• Valdkundaline veren sirdändan stancii
• Karjalan gigijenan da epidemiologijan keskuz
• Pigaabun läžundkodi
• Lidnalaine lapsiden läžundkodi
• Lapsiden sündundpert' K. A. Gutkina nimel
• Voinveteranoiden gospital'. 23. uhokud vodel 1990 Valdkundaline läžundkodi № 2 om udištud Kodimaižen voinan invalidoiden täht valdkundaližehe terapevtižehe gospitalihe
• Lidnalaine poliklinik № 1
• Lidnalaine poliklinik № 2
• Lidnalaine poliklinik № 3. Om avaitud 5. keväz'kud vodel 1996
• Lidnalaine poliklinik № 4
• Lidnalaine lapsiden poliklinik № 1
• Lidnalaine lapsiden poliklinik № 2
• Palliativižen medikabun keskuz
• Tervehtai-likundan dispanser
• Бюро tervhuz'-sudan azjtarkištusen büro
• Tervhuz'erišt № 10 FSIN

Ekonomik

Petroskoin nalogkodvimišton pert'

Rahanvara

Nalogoiden da nalogoidetoman rahantulon strukturas personaližiden ristituiden nalog rahantulole om — 36,8 %, rahantulod maksuližil holitesilpäi om — 26,4 %, rahantulod kalundišton kävutamižespäi om  — 24 %. Kaik toižed rahantulod oma vähemba koumed procentad. Rahapidoid pala opendusehe, tervhuden kaičendaha, kul'turaha da socialižehe politikaha om enamba 70 % kaikespäi rahapidospäi .

Rahavaran päpalad vodel 2014: rahantulo — 4,913 mlrd. rubl'ad, rahapido — 5,238 mlrd. rubl'ad. Petroskoin rahavara om vähudeline .

Energetik

Lidnan elektroenergijan da lämänjagamižen andab Petroskoin Lämänelektrokeskuz (TEC). Läz 85 % lämäd da läz koumandest elektroenergijad andab lidnale TEC-elektrostancii.

Tegeližuz'

Petroskoin tegeližuden päazjan oma mašinsauvondan da metalltegemižen, mectegemižen, kivitegemižen, sauvondan da sömtegemižen, poligrafižen erištod.

«Petrozavodskmaš»

Petroskoin tegeližuden pätavarad oma elektroenergii, lämänjagamine, atomelektrostancijoiden reaktoran kalundišt (vodelpäi 2010), kovan čugunaspäi tehtud konteinerad atomansädäinjandusiden kaičendan da vedandan täht, himine da mavoigazine kalundišt, vedändan mašinad, mectegeližuden da kivitegemižen tavarad (gabbro-diabaz, babarmmujuine kvarcit da toižed), spotrkalundišt, omblendan da trikotažin tavarad, nahkvesine kengišt, liha- da maidosižed tavarad, vintavarad, muštlahjtavarad da toižed .

Rahoituz holitesed

Lidnas om Karjalan rahvahaline bank da venäman da verazman kommercijan bankoiden erištod: «Ak Bars bank», «Vozroždenije», «VTB 24», «Rosgosstrah Bank», «Rosbank», «Rossel'hozbank», «Sberbank», «Sv'az'-Bank», «Uralsib», «Raiffaizenbank», «Russkii standart», «ИХ ФИНАМ» da toižed. Kaiked om läz 30 bankad da niiden erištod.

Karjalan rahvahaline bank

Mönd

Lidnas oma federaližen da sijaližen möndverkon laukad, oma bazarad.

Maksi-möndkeskuz

Sured möndkeskused oma: «Lotos-Plaza», «Maksi», «Tetris». Sured möndan verkod oma: «Lenta», «Sunlight», «Mnogo mebeli, «Svetofor», «Detskii mir», «New Yorker», «Snežnaja Koroleva», «Bukvojed», «Päteročka», «Riv Goš», «ADAMAS», «Magnit», «Perekr'ostok», «DNS», «Sitilink», «М.Video», «Vkusvill», «Fix Price», «L’Etual'», «Spotrmaster», «ZENDEN», «El'dorado», «Čitai-gorod», «Gloria Jeans», «Krasnoje&Beloje».

Ajamed

Avtoühtenzoituz

Matk Moskvahasai om 1010 km, Piterihesai om 412 km, matk Suomehesai rahvahidenkeskeižen ven.: «Голубая дорога»-avtotedme om läz 350 km. Päliči lidnas mäneb federaline avtote E 105 Р21 «Kola» (Piter' — Murmansk — Norvegii). Völ Petroskoišpäi lähteba erased regionaližen znamoičendan ted: А133 Petroskoi — Suojärvi da Р19 Petroskoi — Voznesenje — Oštinskii pagast.

Raudte

Petroskoin vokzal

Petroskoi-raudtestancii, mitte om Gagarinan avoirdal, om sur' raudten sol'm (Piterin, Murmanskan, Sortavalan, Kostomukšan polihe).

Raudten vedändrad mäneb abul (ОАО RŽD-kompanijan erišt). Investicionižen ОАО «RŽD»-programman mödhe vodel 2005 oli elektroficiruidud raudten pala Idel' — Petroskoi — Süvär'. Okt'abrskan raudten firmpojezd № 17/18 «Karjala» (Petroskoi—Moskva). Toižed sijaližed pojezdad oma «Kalevala» (Petroskoi — Piter) da «Petroskoi — Kostomukša». 28. tal'vkud vodel 2012 ezmäižen kerdan oli pästtud pojezd Petroskoi — Joensu.

Ezilidnalaine raudten vedänd mäneb Öbokan ezilidnalaine matkkompanijan abul.

Trolleibus

Trolleibusad zavodiba rata 5. sügüz'kud vodel 1961. Kül'mkus vodel 2009 lidnas radoi 110 trolleibusad (völ kaks' oliba 5 varas).

Lidnalaižed ühthižed ajamed

Petroskoin trolleibusoiden sistemaha mülüb 5 kaikenaigašt matkad da üks' trolleibusan matk, mitte radab vaiše radinpäivil "škol №3" - 7А . Ühten trolleibusan matkan piduz' om 95,5 kilometrad. Vodel 2022 zavodiba uziden trolleibusoiden ostandan .

Avtobus

9. semendkud vodel 1915 Petroskoiš om avaitud avtobusoiden rad. Ezmäi avtobusan sijas oli vižsijaine A. V. Timofejevan avtomašin. Petroskoin valdkundaline avtobuspuišt om tehtud vodel 1921 (jäl'ges sai Avtokollona № 1126-nimen). Avtobusad radaba Petroskoiš nügüd'-ki.

Il'mühtenzoituz

12 km lidnaspäi homendezbokpolel sijadase aeroport.

Rahvahidenkeskeižen Petroskoi-lendimportan aerovagzal, om letud vodele 2020

Kaikenaigaižed matkad Moskvaha oliba pästtud udes 30. semendkud vodel 2009, на Hel'sinkihe da Piterihe kül'mkus vodel 2011 Lendanmatkad tegeb RusLain-kompanii. Jäl'gmäižiš kümnes vodes Besovec-aeroport koume kerdad vajehti ižandoid da kaks' kerdad oli bankrotan. Nügüd' aeroport om valdkundan omištuses. Völ Petroskoiš radab Peski-aeroport, kuspäi kül'mkuspäi semendkuhusai tehtas joganedaližed pörulendimen matkad Kiži-sarele, Sennuju Gubu da Pudožaha. Ende radoi Gidroport.

20. elokud vodel 2020 om avaitud uz' Petroskoi-aeroportan aerovokzal, mitte pind om 3,7 tuh. m². Sen sauvojad oma Venäman Polestuzministerstvan Voin-sauvondkompleksan tundijad .

Petroskoi-aeroportal om rahvahidenkeskeine status.

Veziajamed

Sügüz'kus vodel 1704, miše sada vezimatkadme Oloncan verfile puškad ambundsüdäinke, miččid tehtihe Šuiskan azegzavodal, Lososinka-jogen sus sauvoiba valdmad.

Voz'sadal XIX il'mestuiba ezmäižed personaližed pörulaivižtod, kožmuzsidomused Süvär'-jogen Voznesenje-pristaninke, voz'sadan XIX keskes — Piterinke, da völ Povenec-lidnanke da Pudožanke.

Voz’sadal XX radoiba Öbokan jogilaivišton vezimatkad, vodelpäi 1940 — Belomoro-Baltian laivišton vezimatkad.

Nügüd’ laivkävundan aigan oma vezimatkad Kiži-sarele, sijaližed vezimatkad Sennaja Guba-, Velikaja Guba- da Šala-valdmoihe (Änižen valdmad ei edahan Pudož-lidnaspäi), miččid tehtas Kareliaflot-laivkompanijan pigalaivad vedealuižil suugil da Kižskojo ožerelje-kompanii. Völ Petroskoiš azotadas venäman matkkompanijoiden kruizlaivad, miččed ujuba Kiži-sarele. Lidnalaine laivoiden vezimatk Vezivokzal — Baranii Bered, mitte oli vozil 1920, om heittud.

Kodiholišton elomišt

Kül’mkus vodel 1935 Petroskoiš om avaitud ezmäine vezivedo.

Petroskoin kodiholišton pind vodel 2009 oli 5997 tuhad m², sen lugus om personaline erišt — 4198 tuh. kv. m. Lidnan kodiholišton fondan suremb pala oma äižiruižed pertid (5—28 žirud). Kaikid korktemb pert’ (31 širud) om «Visokii standart» Čapajeva-irdal. Äižiruižiden pertiden mugavuden korktusen märitas tedoiden mödhe: keskuzlämbituz om 92,9 %, hulan veden andand — 87,6 %, vezivedo — 95,9 %, kanalizacii — 95,5 %, gaz — 43,6 % kodiholišton üžhthižes pindaspäi. Keskmäine fateroiden varadand ühtele mehele om 22,2 m².

Kodiholišton radištod

Petroskoiš radab enamb 35 erazvuittušt kodiholišton radištod. Radnikoiden lugumär, kudambad radaba kodiholišton erištos om 4,5 tuh. mest.

Openduz

Petroskoin universitetan päkorpus

Petroskoiš om kaks' korktad školad (ses lugus ei ole toižiden korktoiden školiden erištoid). Kaikid suremb om Petroskoin valdkundaline universitet, mitte om avaitud vodel 1940. , mitte om tehtud vodel 1931 kut institut, vodel 1996 se sai universitet-statusan. Vodel 2013 Karjalan valdkundaline pedagogine akademii om mülütadud Petroskoin valdkundaližehe universitetaha . Völ Petroskoiš radab Petroskoin valdkundaline konservatorii Glazunova nimel.

Ühthižvenälaižiden korktan opendusen školiden erištoiden keskes Petroskoiš oma :

Valdkundaližed

• Venäman rahvazelomišton da valdkundaližen služban Venäman Prezidentanno akademijan Karjalan erišt ;
• Ühthižvenämaižen valdkundaližen justicijan universitetan Pohjoine institut (erišt) Petroskoi-lidnas

Valdkundamatomad

Petroskoin keskopenduzsistemas oma augotiž- da keskmäižen radmahtopendusen školad. Petroskoiš om 16 keskopendusen školad. Sen lugus oma Petroskoin muzikkolledž K. E. Raution nimel, Petroskoin prezidentan kadetoiden opišt, tervhuz'kolledž, mectehnine radmahttehnikum, pedagogine kolledž, mašinoiden kolledž, avtoajamiden radmahttehnikum, jogiden radmahttehnikum da Petroskoin raudteajamiden kolledž.

Petroskoin administracijan opendusen azjmehišton tedoiden mödhe lidnas radab 39 openduzorganizacijad, sen lugus oma: 3 gimnazijad, 6 licejad, 2 päškolad, 6 keskškolad, kus erased predmetad opetas süvemba (sen lugus om üks' rahvahaline Suomalaiž-ugrilaine škol, kus opetas suomen, karjalan da vepsän kelid), 22 keskškolad. Openikoiden lugumär om 33 350 mest.

Tedo

Petroskoiš om Venäman tedoakademijan Karjalan tedokeskuz. Nece om kaikid suremb Venäman Öbokpolen tedokeskuz, küläelomišton, kalaelomišton da mecelomišton tedooppindinstitutad , Karjalan opendusen kehitoitusen institut , kuverz'-se projektorganizacijad .

Kul'tur

Muzejad

Petroskoiš radab koume valdkundlišt muzejad: Kiži (muzei-kaičuztaho) (Petroskoiš radab kaks' ozuteluzzalad), Karjalan taidehmuzei, mitte oli avaitud vodel 1960 da sijadase Oloncan gubernijan mužikoiden gimnazijan XVIII voz'sadan enččes pertiš, da Karjalan Rahvahaline muzei, mitte oli avaitud vodel 1871 ühtes vanhembišpäi pertišpäi lidnas — gubernijan kancel'arijas. Lidnas mugažo radab üksjaine častnii "Tätüižen pert'"-taidehgalerei (ven.: «Дом куклы»). Vodel 1981 oli tehtud Karjalan rahvahan opemižen istorijan muzei. Venäman tedoakademijan Karjalan tedokeskusen Geologijan institutas radab Dokembrijan geologijan muzei. Mugažo radab Petroskoin tegeližuden istorijan muzei. Petroskoiš om "Pol'arine Odissei"-merimuzei (om avaitud vodel 1996) da Počtan muzei (om avaitud vilukus vodel 1995 Petroskoin počtampan pertiš). "Kurgan"-sportkompleksan pertiš om avaitud karjalaižen sportan istorijan muzei. Vodelpäi 2017 Rigačinan irdal radab Sovetsko-suomalaižen voinan (1939—1940) istorijan častnii muzei. Vodel 2018 oli tehtud Karjalan turizman istorijan muzei Petroskoin valdkundaližes universitetas.

Paiči necidä erasil predprijatijoil da organizacijoiš oma ičeze muzejad, miččed starinoičeba organizacijoiden istorijas da rados.

Teatrad

Petroskoiš radab viž professionališt teatrad:

• Karjalan rahvahaline teatr;
• Karjalan muzikaline teatr;
• Karjalan tätüižiden teatr;
• Karjalan ven.: «Творческая Мастерская» dramteatr;
• «Ad Liberum».

• 
  Karjalan rahvahaline teatr
• 
  Karjalan muzikaline teatr
• 
  Karjalan tätüižiden teatr

Filarmonii

Petroskoiš om Karjalan valdkundaline filarmonii. Nece suremb kaikid Karjalas koncertorganizacii. Filarmonijas radab kaks' koncertsebrad — Simfonine orkestr (taidehohjandai da pädiriž'or — Anatolii Ribalko), da Venälaižiden rahvahaližiden vändimiden "Onego"-orkestr (taidehohjandai da pädiriž'or Gennadii Mironov). Filarmonii sijadase sures nügüd'aigaližes pertiš, kus om Sur' koncertzal (546 sijad) da Ozuteluz-koncertzal (100 sijad). Ozuteluz-koncertzalas kaiken aigan ozutadas taidehkuvad, grafik, fotokuvad, vestatused, dizaineroiden da käziradoiden tehmused.

Kirjištod

Karjalan kirjoiden pävara om Karjalan rahvahaline kirjišt, mitte om avaitud vodel 1833 Petroskoiš. Petroskoiš mugažo radab 9 kirjištod erazvuiččiš lidnan rajonoiš, sigä rahvaz voib lugeda kirjoid, sada tarbhaižid tedoid da lebaita.

Arhivad

Petroskoiš om Karjalan rahvahaline arhiv — üks' surembiš azjbumagoiden XVIII—XXI voz'sadan varasijoišpäi Venäman pohjoižes, oli tehtud vodel 1918 da Petroskoin lidnan municipaline arhiv — Arhivazjbumagoiden varažom, mitte om keratud Petroskoin lidnan administracijan, Petroskoin Nevondišton, Petroskoin erasiden municipaližiden predprijatijoiden radon aigan.

Arhitektur da melentartuisijad

Petroskoi-lidn sai Venäman istoriližen lidnan statusan.

"Vointetabuden lidn"-stela (Kirovan avoinird)

Kaikid melentartuižemb objektad turistoiden täht:

• Änižen randird — muzei avaitud taivhan al, kus om muštpacaz lidnan tegijan — impertoran Petran I muštoks, äikerdaižed muštpachad-lahjad lidnoišpäi-vellišpäi, Tahtoiden pu (ven.: Дерево желаний), mugažo toižed melentartuižed vestatused da tehmused.
• Leninan avoird — enzne Kehker avoinird, mitte om nimitadud Vladimir Leninan muštoks.
• Leninan avoird — Petroskoin päird. Päobjektad — universitet, "Severnaja"-adivpert' da fontan sen rindal, "Junost'"-fontan, lidnoiden-velliden galerei, Gubernatoran puišt.
• Kul'turan da lebun puišt — enzne Petrovskii puišt (Kezapuišt) om tehtud vodel 1703. Vanhemb puišt Venämal, kus om pandud muštpacaz Petrovskijan zavodan muštoks, kus om radmatoi fontan uiton sijas, mitte ende oli läheli Suren Petran Dvorcad. Nügüd' se om ilosine kompleks äjiden attrakcionoidenke da m.e.
• Vägestusen puišt (Petroskoi) sijadase lidnan istoriližes keskuses, Änižen randal. Nece om Karjalan kul'turjäl'gestusen objekt.
• Jamka-puišt
• Kirovan avoird — (Taidehmuzei) da lidnoiden-velliden allei "Sebruden punke".
• Levašovan kujo — lidnan keskuses, mäneb Änižjärvespäi lidnan pol'he. Zavodiše Dzeržinskijan irdalpäi, ülitab Kirovan da Kuibiševan irdoid da lopiše rotondas Änižen irdrandal, oli avaitud vodel 1900 Oloncan gubernatoran Vladimir Levašovan taričendan mödhe.
• Karl Marksan prospekt.
• Aleksandr Nevskijan kafedraline pühäpert'.
• Krestovozdviženjan pühäpert'.
• Kivesine karjer-järv.
• Kurgan-suksiden kompleks.
• Hebo-sportkompleks.
• 30. elokud vodel 1885 Petroskoiš oli avaitud üks' ezmäižišpäi Venämal muštpacaz Aleksandran II muštoks, mitte oli heittud vodel 1918 da oigetud sulamižele.
• O. V. Kuusižen muštpacaz, mitte om tehtud venälaižen da sovetskijan valdmehen, politikan, partijan ühtnikan muštoks. Se om pandud Karjalan Petroskoin Sovetskija-avoirdal. Muštpacaz om kul'turjäl'gestusen objekt.

Kinoteatrad

"Kalevala"-kinoteatr om kaikid suremb Karjalas.

"Kalevala"-kinoteatr

Vodel 2009 oli avaitud "Premjer"-kul'turkeskuz, kus radab kaks' kinozalad. Vodel 2011 Petroskoiš oli avaitud "Miraž Sinema"-kinoteatr, kus om kuz' kinozalad, elokus vodel 2012 "Miraž Sinema" avaitihe "Maksi"-möndkeskuses.

Semendkus vodel 2015 "Miraž Sinema"-kinoteatr oli avaitud udes "Lotos-Plaza"-möndkeskuses.

Aigemba Petroskoiš mugažo radoiba "Atmosfera", "Pobeda", "Sampo", "Galaktika", "Iskra", "Stroitel'", "Renessans", "Rusked tähthaine", "Triumf", "Saturn", "Karelkinoprokat"-kinoteatrad da universitetan pertiš. Vodel 2009 enččen "Iskra"-kinoteatran seinäl oli ripputadud muštlaud, mitte oli omištadud kinoteatran 50-voččele jubilejale.

Lidnan päiv

Petroiskoin lidnan päiv pidetas kezakun jäl'gmäižel sobatal. Praznuitas lidnan pästamižen muštoks Suomen armijaspäi. Lidnan päiväl Petroskoiš tehtas erzvuiččed azjtegod, miččed om omištadud necile pühäle — lidnalaižiden valdmehiden ezitused, praznikaližed paradad da suimad. Lidnan päiväl paksumba kaiked avaitas uded lidnalaižed muštpachad, vanhoiden objektoiden kohenduzradoiden lop libo uziden objektoiden sauvond. Necil päiväl pidetas jarmarkad da praznikaližed koncertad, kuna kuctas venälaižen estradan pajanikad da lidnan pajosebrad. Ehtal lidnan päiväl om praznikaline sal'ut.

Vodel 2011 ozatomuden taguiči "Besovec"-aeroportas lidnan päiväl ei olend nimittušt praznikad.

Vodel 2016 Sämozeron ozatomuden taguiči lidnan päiväl ei olend praznikad.

Vodel 2020 koronavirusan läžundan taguiči) praznikad ei olend.

Rahvahidenkeskeine "Giperboreja"-tal'vfestival'

Festivalin nimi om ottud amuižgrekalaižes mifologijaspäi, kus Borei — pohjoižtullein jumal, a "Giperboreja"-valdkund — "valdkund pohjoižtullein toižel polel".

"Giperboreja-2020"-festival'

Vodelpäi 1998 Petroskoiš mäneb Rahvahidenkeskeine lumi- da jävestatusiden konkurs. Idei tehta "Giperboreja"-tal'vfestivalid sündui 60. maleveduz'pirdan lidnoiden forumal, mitte mäni vodel 2001 Surgutas. Vodel 2005 oli kirjutadud festivalin koncepcii, miše nece om pohjoižmehiden ühtenzoitusen da rahvahiden kulturoiden vajehtamižen praznik.

Festivalin idei om siš, miše ezitada Pohjoižen elon hüvid polid, kehitoitta kul'turan vajehtust lidnoiden keskes, kus pävoz'aig om tal'v.

"Giperboreja"-tal'vfestival' mäneb Petroskoiš joga voden Änižen randištol. Festivalin programm ühtenzoitab kul'turan, opendusen, sportan organizacijoiden projektad da lidnan eläjiden sädai iniciativoid.

«Karjalan vauktad öd»-muzikfestival'

Vodelpäi 2004 mäneb rahvahidenkeskeine muzikfestival' Petroskoin valdkundaližes konservatorijas A. K. Glazunova nimel

Kezaline «Vauktoiden öiden garmonii»-londuzfestival'

Änižen randišt (Sovetskaja avoird) — panorama

«Vauktoiden öiden garmonii»-londuzfestival' tradicioništi mäneb kezal vodelpäi 2004. Änižen randištol keradasoiš vestajad, kudambad radod puspäi da kivespäi. Puižiden vestatusiden tegendan täht kävutoitas kaks'metrižed pedaiparded, a kivisižed tehtas karjalan granitaspäi. Joga voden randištol il'mestub uzid taidehen kaluid, miččed manitadas randištole enamba matknikoid da lidnan adivoid.

«Vozduh»-muzikfestival'

Rahvahidenkeskeine muzikaline «Vozduh»-festival' mäneb joga voden Petroskoiš vodelpäi 2005 vodehesai 2010, vodelpäi 2013 vodehesai 2015 da vodelpäi 2023. tradicijan mödhe festival' mäneb avoi taivhan al kezakun jäl'gmäižiden pühäpäividen aigan. «Vozduh»-festivalihe ühtnedas tetabad venälaižed da verazmaižed artistad, kudambad vätas rok-stiliš. Kaik vändaba ühtel pälaval. Paiči sidä om i al'ternativine, kus mäneba erazvuiččiden lidnoiden noriden joukuiden koncertad, sen lugus oma i sijaližed.

Territorijal om kangazkodoiden lidnaine, kus eläba festivalin aigan adivod. Völ lageriš oma erazvuiččed tahod, kus voib söda, sportata, sada tedoid da äjan tošt.

Vestištod

Lidnas kaikjal voib sada federaližiden kanaloiden da radiostancijoiden signalad. Sijaližed tele- da radiokompanijad ozutadas federiližid kanaloid da iče-ki tehtas erazvuiččed programmad. Levenzoitase kabeline televidenii, mitte andab voimusid kacta enamba erazvuiččid kanaloid. Painasoiš lugendlehtesed da kulugendlehtesed.

Petroskoiš paindase üksjäine Karjalas valdkundaline lapsiden da norišton ven.: «Моя газета +»-lugendlehtez (oficiališti registriruidud lapsiden Vestišt).

Petroskoin lehtištos om äi lugendlehtesid da kulugendlehtesid baltianmeren suomalaižil kelil (suomen, karjalan, vepsän). «Karjala»-teleradiokompanii da «Karjalan Radio»-radiostancii vedädas teleozutesid da radiopaginoid rahvahaližil kelil.

Sport

40. «Onego-2011» purehregat Petroskoiš

Sporttrenažorad randištol

Sporttahod

• Spartak-stadion (Gercena-ird, 1).
• Junost'-stadion (Karl Marksan päird, 4).
• Lokomotiv-stadion (Mujezerskan ird).
• Mašinostroitel'-stadion (Lisicinan ird, 23).
• «PLMK»-stadion (trassa motokrossan täht) (Solomenskan šossete).
• Dinamo-stadion (Halturinan ird) heiti radon vozil 1990.
• «Lumi»-sportkompleks (Neglinskaja randišt, 52).
• «Vega»-jätandreh (Varkausa-randišt).
• «Fontanad»-hihtändte (Drevl'anka-mikrorajon).
• Lidnalaine stadion suks'hihtändan täht (Drevl'anka-mikrorajon).
• Lapsiden mägisuksine «Gorka»-keskuz (Lososinskoje-šossete, 17).
• Valdkundaline «Kurgan»-sportkompleks, miččel vodel 2009 om tehtud biatlonan ambundsija (Kurganan läbiajo, 1).
• Vezi-sportan «Akvatika»-keskuz (Puškinskaja-ird, 7).
• Boksan pert' L. Levina nimel (Šotmana-ird, 38/А).
• Likundkul'turan pert' (Puškinskaja-ird, 7).
• Heboajandan sportkeskuz (Lesnoi prospekt, 3).
• «Kaleidoskop»-keskuz (edel — Sport-koncertine Centr-kompleks) (Varkausa-randišt, 12).
• Kl'učevaja-mikrorajonas om tehtud Gazproman likundtervehtoituzkompleks.
• Sportan Koral-dvorc (Pograničnaja-ird 50; Sulažmägi).

Vodel 2008 valdkundan valdmehišt päti sauvoda Petroskoiš Komsomol'skian prospektal Kurgan-kompleksan rajonas Jähine dvorc 3 500 kacujoiden täht. Vaiše sauvond ei olend zavodidud.

Sportühtištused

Karjalan sportan federacijoiden enambišt om Petroskoiš. Nece om avtosportan, aerobikan, puzumäčvändon, boksan, spotbiljardan da boulingan, verkmäčvändon, voibištelendan, go-vändon, dz'udon, karate-don, IFK rahvahidenkeskeižen Kökusinkai-karaten, kendon da iajdon, kikboksingan da taiskan boksan, heboajandan, štargundsportan, atletikan, suks'voibištelendan, stoltennisan, ujumižen, purehsportan, sambon da dz'udon, likundelendan, sportorijentiruidan, karguiden, tennisan, ITF rahvahidenkeskeižen thekvondon da mail'man World Taekwondo Federation thekvondon, ušun, florbolan, jäugmäčvändon, jämäčvändon, taidehlikundelendan, regbin, poliatlonan, triatlonanfederacijad.

Karjalan regionaline mecnikoiden da kalanikoiden keskuz. Völ vodel 2012 lidnas il'mestui Karjalan Amerikan jämäčvändon federacii da om tehtud Petroskoin «Karelian Gunners»-jämäčjouk («Карельские Оружейники»). Vodel 2013 om tehtud čerlideroiden «Nika»-jouk. Vozil 2016—2017 Öbokan federaližen ümbruzkundan voibištelendal jämäčvändon navidejoiden keskes om «Kareltransgaz»-jämäčjouk, miččen koditandrehen om Lumi-sportkompleks.

ühtneb Pervensvaha da jaugmäčun navedijoiden kluboiden Öbokan Kubkaha vodel 2018 da 2019 «Karjalan Valdkundan jaugmäčjouk»-nimenke.

Edel voinad da vozihesai 1980 Pertoskoiš oli popul’arine jämäčvänd mäčunke. Jäl’ges voinad vodehesai 1959 Sovetskijan Sojuzan jämäčvändon mäčunke čempionatoihe ühtniba Lokomotiv-sportklub (1951—1953), ODO-sportklub (1953—1957), Onežec-sportklub (Torpedo) (1957—1959). Petroskoin beisbolan sportjouk vodel 1934 tegihe Sovetskijan Sojuzan čempionaks.

Venäman florbolan čempianataha akoiden keskes vozil 2019/2020 ühtni Karjalan Valdkundan sportjouk, ezmäine voibištelendan etap mäni Koral-sporttandrehel.

Vodelpäi 2019 Petroskoiš mäneba tal’vujumižen mail’man kubkan etapad.

Lidnalaine orijentirovanii

Petroskoiš kaiken aigan mäneba erazvuiččed vändod lidnalaižen orijentorovanijan mödhe: ночная игра «Dozor»-övänd (vodelpäi 2006), openikoiden da opendajiden «Drevl’ankan dozor»-kvest (14. sulakuspäi vodelpäi 2009), «Dobrii kvest» (16. sulakuspäi vodelpäi 2010), «Istoriko-kul’turine kvest» (2010 voz’), «Megakvest», «Enkaunter»-öavtokvest (vodelpäi 2007).

Pauklahjad da arvnimed

• 1978 voz’ — Radon Rusttan Znaman orden

Venäman počtmark, 2003 voz’: Petroskoile 300 vot

Venäman Bankan 3-rubline monet, revers. Hobed.

Venäman Bankan 100-rubline muštmonet, revers. (2003 voz’)

Venäman Bankan 10-rubline muštmonet (2016 voz’) «Vointetabuden lidnad»-serijaspäi

• 1999 voz’ — «Žar-ptica»-arvznam, «Lidn, hüväntahtoine lapsiden mödhe»-aarvnimi.
• 2003 voz’ — Suren P’otran orden.
• 2009 voz’ — Jevropan premii.
• 2011 voz’ — erilahj municipaližen elomišton kehitoituses arvnimen konkursas «Venäman kaikid mugavudud lidnalaine küläkund» vodel 2010 («Venäman subjektoiden administrativižed keskused da pälidnad»-nominacii.
• 2015 voz’ — Venäman «Vointetabuden lidn»-arvnimi.

Arvostadud lidnan eläjad

Lidnan eläjile, kudambad tegiba arvokahid panendoid lidnan kehitoitusehe, anttas «Petroskoin arvostadud rahvahanik»-nimen.

Irdpoližed kosketused

Petroskoiš radaba organizacijad, miččiden pätegend om rahvahidenkeskeižiden kosketusiden kehitoituz (sen lugus oma: Švedsko-karjalaine tedoiden da biznesan keskuz, Pohjoiž maiden Ministroiden Nevondišton Petroskoin kosketuzkeskuz, T’ubingen-lidnan «Päivlaskm — Päivnouzm»-sebran büro, Regionaline Tasis programman tugeduzbüro, Venä-germanialaine vastusiden keskuz, Karjalan energoeffektivnostin keskuz, Germanian kul’turkeskuz, Karjala Jevroregionan «Dobrososedstvo»-programman Tehnižen sekretariatan Petroskoin erišt, Karjalan Barenc-keskuz). Petroskoiš pidetas erazvuiččiden maiden kul’turpäiväd da völ rahvahidenkeskeižed konferencijad, seminarad da ozutelused.

Lidnad-sebranikad

Vodelpäi 1965 vodehesai 2016 Petroskoin ssebranik-lidnoiden keskes om 20 mail’man lidnad:

• Belorussii Brest, Belorussii (sulaku, 2002)
• AÜV Dulut, Minnesot, AÜŠ (1987)
• Venäma Jaroslavl', Jaroslavlin agj, Venälaine Federacii (sügüz'ku, 2003)
• Suomenma Jogensu, Suomi (1994)
• Venäma Kirovan rajon, Piter, Venälaine Federacii (viluku 1999)
• Francii La-Rošel', Francii (kül'mkuspäi, 1973)
• Norvegii Mu i Ran, Norvegii (kezaku, 1992)
• Estonii Narv, Estonii (2005)
• Germanii Noibrandenburg, Meklenburg da Ezine Pomeranii, Germanii (1969)
• Venäma Surgut, Hanti-Mansiiskan avonomine ümbruz — Jugra, T'umenin agj, Venäma (kezaku, 2000)
• Germanii Tübingen, Baden-Vürtemberg, Germanii (reduku, 1989)
• Ročinma Umeo, Švecii (eloku, 1976)
• Armenii Vagaršapat, Armenii (semendku, 2004)
• Suomenma Varkaus, Suomi (1965)

Lidnad, miččed ende oliba lidnad-sebranikad

• Ukraina Nikolajev, Ukraina.
• Portomadžore, Italii
• Litva Tel'šäi, Litva
• Litva Alitus, Litva

Organizacijoiden ühtnik

• Venäman lidnoiden Ühtištuz
• Venäman Keskusen da Ökokan lidnoiden Ühtištuz
• Mail'man heimlidnoiden federacii
• Venäman municipaližiden tahoiden kongress
• Vointetabuden lidnoiden Ühtištuz

Kinofil'mad,miččed oma tehtud Petroskoiš

• ven.: «Ледоход», 1926.
• ven.: «Отпуск в сентябре]» (om tehtud — «Lenfil'm»-studijal), 1979.
• ven.: «Противостояние» (om tehtud — «Lenfil'm»-studijal), 1985.
• ven.: «Облако-рай» (om tehtud — «Mosfil'm»-studijal), 1991.
• ven.: «Коля — перекати поле», 2005.
• ven.: «Потерянный город» (om tehtud — «Karekfil'm»-studijal), 2008.
• ven.: «Озеро» (om tehtud — «Karekfil'm»-studijal), 2009.
• ven.: «Человек из банки» (om tehtud — «Karekfil'm»-studijal), 2012.
• ven.: «Последний романтик» (om tehtud — «Karekfil'm»-studijal), 2017.

Galerei

• 
  Karjalan rahvahaline muzei
• 
  Molekula-fontan
• 
  Botaniksad
• 
  Vägestuz-instaläcii Igähižen lämoinno
• 
  Piramida
• 
  Karjalan rahvahaline kirjišt
• 
  Petroskoin Počtamt
• 
  Памятник P'otr I-muštpacaz Petroskoiš
• 
  Karjalan kondi
• 
• 
  KFS-kafe Petroskoiš
• 
  Krestovoždviženskaja jumalanpert' vodel 2017
• 
  Änižen laivansauvomižen da kohendusen tegim (2017)
• 
• 
• 
  Leninan avoird
• 
  Krasnaja-ird

Literatur

• Петрозаводск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
• [Петрозаводск: Указ. лит. / Гос. публ. б-ка; Сост. Е. И. Такала. — Петрозаводск: Б. и., 1980. — 90 с.: ил.
• Петрозаводск: Библиографический список литературы. — Национальная библиотека Республики Карелия, 2003. — 164 с. Архивная копия от 7 uhokud 2016 на Wayback Machine
• Мулло И. М., Рыбак Е. Д. Петрозаводск: Спутник туриста. — Петрозаводск: «Карелия», 1979—182 с.
• Кондратьев Ф. Г., Верхоглядов В. Н. Петрозаводск. — 2-е изд., испр. и доп. — Петрозаводск: «Карелия», 1984. — 182 с.: ил. — (Города и районы Карелии)
• Петровская слобода / Художник И. Г. Карт.. — Петрозаводск: Карелия, 1981. — 80 с. — 20 000 экз. (обл.)
• Географические названия мира. Топонимический словарь / Отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари; Астрель; АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — .
• Рудаков В. Е. Петрозаводск (По поводу двухсотлетия со дня его основания) // Исторический вестник. 1903. Т. 93. С. 600—631.
• Сорокина Т. В., Генделев Д. З. Соборы Петрозаводска / Нац. арх. РК; Оформ. Н. В. Куспак. — Петрозаводск, 1999. — 32 с.: ил.
• Куломаа Юкка. Финская оккупация Петрозаводска, 1941—1944. — Петрозаводск: А. Н. Ремизов, 2006. — 277 с. — ISBN 5-85039-198-8. — перевод с оригинала: Kulomaa, J. Äänislinna. Petroskoin suomalaismiehityksen vuodet 1941—1944. —Helsinki: SHS, 1989.

Tarkendused

• Petroskoin turistine portal (visitpetrozavodsk.ru). (ven.)  (angl.)
• Географические координаты Петрозаводска Архивная копия от 27 sügüz’kud 2016 на Wayback Machine
• Петрозаводский городской округ на сайте Правительства Карелии(ven.)(suom.) (angl.)