Pskov
Skriptitõrge: Moodulit "Категории качественных" pole.
<table class="infobox infobox-Skriptitõrge: Moodulit "Hash" pole. " style="" data-name="НП+Россия" >LidnPskovSkriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Infobox" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Transclude" pole. Skriptitõrge: Moodulit "math/tonumber" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Autosorting" pole.
Pskov (ven.: Псков) — lidn Venämal, Pskovan agjan administrativine keskuz Öbokan federaline ümbruz. Om oblastin znamoičendan lidn, tegeb ičenaižen municipaližen lidnan lidnan ümbrusen statusas. Seižub Velikaja-jogel Pskovan jogen ühtenzoitusel. Eläjiden lugu — Skriptitõrge: Moodulit "Statistical" pole. rist. (Skriptitõrge: Moodulit "Statistical" pole.).
Istorii
Pskov — üks' Venäman amuižiš lidnoišpäi, ezmäižen kerdan johtutadas Povest' vremennih let - kirjas vodel 903[1]. Vozil 1348—1510 — ripmatoman Pskovan valdkundan pälidn. Vodel 1510 lidn tuli Venäman keskeižehe valdkundaha. XVIII voz'sadan augotižehesai Pskov oli üks' surembiš Venäman da Jevropan lidnoišpäi, valdkundan tärged kaičuz- da möndkeskuz. Pskolan lidnoituz oli vahvan ümbärtud[2].
Pskov äi kerdoid oli voinridoiden keskusen, no oli ottud vaiše kerdan, lugemata okkupacijad kahten mail'man voinan aigan. Konz oli tehtud Piter-lidn, Pskov läksi toižele sijale, a konz mäni Pohjoine voin sen röunad sirdihe edahaks öbokan palaha. A konz Venäman imperijaha tuli Riga da Tallin, Pskovan znamoičend vähenzui. Suren Kodiman Voinan aigan lidn oli koume vot Germanijan okkupacijas, siš aigas koli 3,5 tuhad eläjad. Tal'vkus vodel 2009 Pskovale anttihe «Vointetabuden lidn»-arvnimen[3].
Pskov — tärged Pskovan agjan da Venäman öbokan polen turistine keskuz. Amuižen Pskovan muštpachad mülüba JUNESKOn mail'man jäl'gestusen lugetišehe[4]. Troican pühäpert', Pskovan lidnoituz, Mirožskan monastir', Pogankinoiden palatad, Pskovan amuižed pühäpertid oma Venäman kul'turjäl'gestusen lugetišes[5]. Lidn om sur' ajandsoum, tägä vastasoiš raudted da sured avtodorogad. Hüvin radaba lidnalaižed avtobusad.
Etimologii
Lidnan nimi om sidotud Pskovan jogenke. Oma erazvuiččed versijad, kuspäi sünduiba lidnan da jogen nimed. Ühten versijan mödhe — slavilaižiden juridenke — Pleskov-nimi (Pl'skov) om endevanhas venälaižes «Pl'os»-sanaspäi libo «pesok» venälaižes sanaspäi. P'skov-nimi[6]. Toižen versijan mödhe — baltianmeren-suomalaižiden juridenke — piskava-nimespäi (vilin kelel), piskva, pihkva-nimišpäi (estonian kelel), miččed znamoičeba "tervvezi" da se znamoičeb, miše tägä amussai eli üks' rahvaz[7]. Toižed sel'genzoitused — venän kelel «plesk», «blesk», «kalajogi», «pesok». Arheologad sanuiba, miše Pskovas X—XI voz'sadoil eliba krivičad da mugažo suomalaiž-ugrilaižed rahvahad, baltialaižed da skandinavižed heimod[8][9].
Paksus Pskovan eläjid nimitas «skobarikš». Ühten versijan mödhe lidn oli tetab sepradon mödhe, legendan mödhe car' P'otr I nimiti Pskovan eläjid «skobarikš» jäl'ghe sidä, konz hän ei voind avaita skobad, miččen tagoiba sijaližed sepad.[10][11][12][13][14][15].
Geografijan tedod
Pskov om Venäman jevropalaižen päivlaskman poles, sijas, kus Pskovan jogi lankteb Velikaja-jogehe da 16 km Velikaja-jogen lanktusen sijaspäi Pskovan järvehe. Lidn om Pskovan alandusen keskuses. Lidnan pind om 95,6 km²[16]. Lidnan piduz' pohjoižespäi suvehesai om 9,2 km, päivlaskman polespäi päivnouzman polehesai 10 km. Keskmäine korktuz' meren pindan päl om 46,5 m.
| Matk Pskovaspäi surihe lidnoihesai (avtodorogoidme)[17] | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| P'arnu ~ 280 km Tallin ~ 345 km Tartu ~ 157 km |
Kohtla-Jarve ~ 295 km  Ivangorod/Narva ~ 243 km Kingisepp ~ 218 km |
Piter ~ 278 km Velikii Novgorod ~ 217 km |
|||||||
| Viru ~ 97 km Valga/Valka ~ 161 km Riga ~ 283 km |
 |
Vanh Russa ~ 216 km Vologda ~ 843 km
| |||||||
| Rezekne ~ 161 km Daugavpils ~ 264 km Vil'n'us ~ 430 km Kaliningrad ~ 553 km |
Vitebsk ~ 351 km Smolensk ~ 483 km Kijev ~ 945 km |
Velikie Luki ~ 279 km Tver' ~ 578 km Moskva ~ 743 km |
|||||||
Gidrografii
Pskov om Velikaja-jogen kahten randal, miččehe lidnas jokseba pskovan jogi, Čer'oha-jogi, Mirožka-jogi da Promežica-jogi.
Velikaja- da Pskovan jogiden päliči om sauvdud 12 sildad.
Kazvišt
Pskovas om äi kazvištod irdoil da aitoiš. Pskovan puištoiden üleine pind om enamb 40 gektarad.
- Kuopion puišt;
- kul'turan da lebun puišt A. S. Puškinan nimel;
- Koldud Soldatoiden skver;
- Kezaline sad;
- Kazvišttedoline sad;
- Lapsiden park;
- Dendrarijan park;
- koivuine-park.
Lidnas om lujas äi koivuid, topolid, raidoid, vahtarid da lepid. Pskovad ümbärdaba kuzižed da toižed mecad.
Il'mišt
Pskovas om läm' tal'v da keza. vihmub enamba kezal da aigoiš sügüzel. Kezaku vodel 2010 oli lämemb kaikid Pskovas. Kun keskmäine temperatur oli +23,2 gradusad.
Valdmehišt
Pskov om Pskovan agjan administrativine keskuz, lidnas oma Pskovan agjan kaik valdmehišt, Pskovan agjan deputatoiden keraduz. Valdmehišt jagase zakonoiden valdaha da tegendvaldaha. Valdmehišton päerišt - Pskovan agjan administracii, sen pämez' 17. sügüzespäi vodelpäi 2018 om Mihail Jurjevič Vedernikov.
Pskovan agjan deputatoiden keradushe mülüb 26 rahvahan ezitajad. Sen pämez' om vodelpäi 2011 Aleksandr Aleksejevič Kotov.
Eläjad
Pskov — suremb kaikid lidn Pskovan agjas.
XV voz'sadal Pskov oli toine Venäman lidn suruden mödhe jäl'ghe Moskvad. Stefan Batorijan sekretar' kirjuti: «Ihastumoi Pskoval! Mitte čoma lidn, kuti Pariž!»[18].
- Akoiden da ukoiden rindatuz
| Kaikes | Mužikad | Akad |
| 203,3 tuh. rist. | 91,7 tuh. rist. | 111,6 tuh. rist. |
| 100,00 % | 45,11 % | 54,89 % |
Dinamik
Lidnan eläjiden lugun dinamik grafikan mödhe om mugoine:
<timeline>
Colors=
id:barra value:blue
ImageSize = width:auto height:250 barincrement:50 PlotArea = left:10 bottom:50 top:30 right:0 Period = from:0 till:210000 TimeAxis = orientation:vertical BarData=
bar:1811 text:1811 bar:1825 text:1825 bar:1833 text:1833 bar:1840 text:1840 bar:1847 text:1847 bar:1856 text:1856 bar:1863 text:1863 bar:1870 text:1870 bar:1885 text:1885 bar:1897 text:1897 bar:1910 text:1910 bar:1917 text:1917 bar:1920 text:X.1920 bar:1926 text:XII.1926 bar:1939 text:I.1939
PlotData=
color:barra width:10 anchor:till align:center shift:(0,5) bar:1811 from:0 till:9300 text:9300 bar:1825 from:0 till:8685 text:8685 bar:1833 from:0 till:8876 text:8876 bar:1840 from:0 till:10269 text:10269 bar:1847 from:0 till:8898 text:8898 bar:1856 from:0 till:16329 text:16329 bar:1863 from:0 till:16807 text:16807 bar:1870 from:0 till:18331 text:18331 bar:1885 from:0 till:21684 text:21684 bar:1897 from:0 till:30478 text:30478 bar:1910 from:0 till:32856 text:32856 bar:1917 from:0 till:60168 text:60168 bar:1920 from:0 till:29004 text:29004 bar:1926 from:0 till:43857 text:43857 bar:1939 from:0 till:60439 text:60439
TextData=
pos:(195,00) text:Pskovan eläjiden lugun dinamik edel 1939 vot (rist.)
</timeline>
<timeline> Colors=
id:barra value:blue
ImageSize = width:auto height:250 barincrement:50 PlotArea = left:20 bottom:50 top:30 right:20 Period = from:0 till:211000 TimeAxis = orientation:vertical BarData=
bar:VIII.1944 text: VIII.1944 bar:IX.1944 text:IX.1944 bar:1959 text:I.1959 bar:1962 text:1962 bar:1970 text:I.1970 bar:1979 text:I.1979 bar:1989 text:I.1989 bar:1992 text:1992 bar:1996 text:1996 bar:2002 text:X.2002 bar:2009 text:I.2009 bar:2010 text:X.2010 bar:2012 text:I.2012 bar:2013 text:I.2013 bar:2014 text:I.2014 bar:2015 text:I.2015 bar:2016 text:I.2016 bar:2017 text:I.2017 bar:2018 text:I.2018 bar:2019 text:I.2019 bar:2020 text:I.2020 bar:2021 text:I.2021
PlotData=
color:barra width:10 anchor:till align:center shift:(0,5) bar:VIII.1944 from:0 till:143 text:143 bar:IX.1944 from:0 till:6283 text:6283 bar:1959 from:0 till:81270 text:81270 bar:1962 from:0 till:98000 text:98000 bar:1970 from:0 till:126711 text:126711 bar:1979 from:0 till:175724 text:175724 bar:1989 from:0 till:203789 text:203789 bar:1992 from:0 till:208500 text:208500 bar:1996 from:0 till:207100 text:207100 bar:2002 from:0 till:202780 text:202780 bar:2009 from:0 till:193034 text:193034 bar:2010 from:0 till:203279 text:203279 bar:2012 from:0 till:203974 text:203974 bar:2013 from:0 till:206154 text:206154 bar:2014 from:0 till:206730 text:206730 bar:2015 from:0 till:207571 text:207571 bar:2016 from:0 till:208145 text:208145 bar:2017 from:0 till:209840 text:209840 bar:2018 from:0 till:210501 text:210501 bar:2019 from:0 till:210116 text:210116 bar:2020 from:0 till:210340 text:210340 bar:2021 from:0 till:209426 text:209426
TextData=
pos:(195,00) text:Pskovan eläjiden lugun dinamik vodelpäi 1944 (rist.)
</timeline>
Transport
Popul'arižemb kaikid transport Pskovan eläjil om avomašin da avtobus.
Pskovan kal't mäneb avtomašinoiden te 58К096 «Pskov — Gdov — Slancad» da А212 «Pskov — Izborsk — röun Estonijanke», röunaspäi mäneb äi transportad.
Galerei
-
Ol'ginskaja časoun' -
ioanno-Predtečenin monastir' -
Pühän Troican päjumalanpert' Kromas (Pskovan Kremliš), vodel 2018 -
Dovmontovan lidnan sein -
«Slav'anka»-omblendfabrik (2011, Truvor-möndznam) -
Päraudtestancijan sauvotuz vodel 2018 -
Pskovan kreml' (2015) -
Pokrovskan naugol'nii bašn' vodel 2018
Tetabad sündnuded
- Oksana F'odorova (Oksana Borodina) (sünd. 1977) — Venäman fotomodel', TV-vedäi, aktrisa da pajanik.
Homaičendad
- ↑ СССР. Административно-территориальное деление союзных республик на 1 января 1980 года / Сост. В. А. Дударев, Н. А. Евсеева. — М.: Известия, 1980. — 702 с. — С. 202.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Памятники древнего Пскова включили в список всемирного наследия ЮНЕСКО
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Нерознак В. П. Названия древнерусских городов. — М.: Наука, 1983. — С. 143—144.
- ↑ Попов А. И. Следы времён минувших: Из истории географических названий Ленинградской, Псковской и Новгородской областей. — Л.: Наука, 1981. — С. 72.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "String" pole. О происхождении топонима Псков // Древности Пскова: археология, история, архитектура. — Псков, 1999. — 305 с. — Skriptitõrge: Moodulit "Transclude" pole.. — С. 16—22.
- ↑ Белецкий С. В. Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Почему «скобари»?
- ↑ Плесковичи, псковичи и скобари
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Скобарь
- ↑ День скобаря
- ↑ ИА REGNUM Выходит в свет четвёртый сборник произведений псковских писателей «Скобари»
- ↑ Otegen viga: Vigane
<ref>-silt. Viide nimegaogorodeon ilma tekstita. - ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Наследие Земли Псковской/ Культура и история Пскова и Псковской области. Достопримечательности, туристическая инфраструктура
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
Tarkendused
| Pskovan agjan lidnad | ||
| Dno | Gdov | Nevel' | Novoržev | Novosokol'niki | Opočk | Ostrov | Petseri | Pitalovo | Porhov | Pskov | Pustošk | Sebež | Velikije Luki | ||
| Venäman Federacijan subjektoiden pälidnad | ||
| Abakan | Alauz'lidn | Anadir' | Arhangel'sk | Astrahan' | Barnaul | Belgorod | Birobidžan | Blagoveščensk | Bränsk | Čeboksarad | Čeläbinsk | Čerkessk | Čit | Elist | Gatčin | Gorno-Altaisk | Groznii | Habarovsk | Hanti-Mansiisk | Irkutsk | Iževsk | Ivanovo | Jakutsk | Jaroslavl' | Jekaterinburg | Joškar-Ola | Kaliningrad | Kalug | Kazan' | Kemerovo | Kirov | Kizil | Kostrom | Krasnodar | Krasnojarsk | Kurgan | Kursk | Lipeck | Magadan | Magas | Mahačkal | Maikop | Moskva | Murmansk | Nal'čik | Nar'jan Mar | Novosibirsk | Omsk | Orel | Orenburg | Penz | Perm' | Petropavlovsk Kamčatkal | Petroskoi | Piter | Pskov | Rostov Donal | Räzan' | Salehard | Samar | Saransk | Saratov | Siktivkar | Simferopol' | Sevastopol' | Smolensk | Stavropol' | Sur' Novgorod | Suvisahalinsk | Tambov | Tomsk | Tul | Tver' | Tümen' | Ufa | Ulan Ude | Uljanovsk | Vladikavkaz | Vladimir | Vladivostok | Volgograd | Vologd | Voronež | ||