Mine sisu juurde

Segežan rajon

Мегавики-späi

<table class="infobox infobox-Skriptitõrge: Moodulit "Hash" pole. " style="" data-name="Administrativine pala" >rajon / municipaline rajonSegežan rajon (ven.: Сеге́жский район)Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Infobox" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Transclude" pole.

Segežan rajon (ven.: Сеге́жский район) — administrativiž-territorialine eländtaho (rajon) da municipaline eländsija (municipaline rajon) Karjalas Venämal[1][2][3].

Administrativine keskuz — Segeža-lidn. Rajonas jokseb Segeža-jogi.

Segežan rajon om Edahaine Pohjoižrajon. Sen eläjid om Skriptitõrge: Moodulit "Statistical" pole. rist. (Skriptitõrge: Moodulit "Statistical" pole.).

Fizik-geografižed olod

Rajonan röunad om märitadud Karjalan Valdkundan zakonal 1. tal'vkud vodel 2004 № 825-ЗРК "Municipaližiš rajonoiš Karjalan Valdkundas". Rajonan üleine pind administrativižiš röunoiš om 10 723 km². Karjalan kaikiden rajonoiden keskes se om kahesanz' pindan mödhe.

Rajon röunatab suvipolel Medvežjegorskan rajonanke Karjalas, päivlaskmanpolel — Mujezerskan rajonanke Karjalas, pohjoižes — Belomorskan rajonanke Karjalas, päivnouzmanpolel — Arhangel'skan agjanke.

Mecad om 4 900 km² libo 46% rajonan territorijad. Sod oma 3 600 km² libo 34% rajonan territorijad. Veziuitod oma 2 000 km² libo 20% rajonan territorijad. Territorii mülüb Päivnouzman-Karjalan suriden järviden vöho da om jänkaičendan pala.

Gidrologii

Rajonan keskuzpalas om sur' Vigjärv, miččes päliči mäneb Belomorsko-Baltijan kanal.

Rajonan ehtbokan röunas om Segjärv. Sišpäi jokseb Segeža-jogi, jokseb homendezbokha päliči Lindjärves, da lankteb Vigjärvehe.

Rajonan päivlaskmanpolel oma Ondjärv da Kučjärv. Ondjärves päliči jokseb Onda-jogi, mitte lankteb Vigjärvehe.

Il'mišt

Rajonan il'mišt om ven kontinentaline meripirdoidenke. Pakaižiden aigkeskust — 4 kud, kaikid vilumb ku — viluku, minimaline temperatur −46 °C, kaikid lämemb ku — heinku, maksimaline temperatur +35 °C. Vilukun keskmäine temperatur −12,1 °C, heinkun +16,6 °C.

Sikš ku rajonas om lujas äi jogid, järvid da soid, il'man nepsuz' om korged da om lujas äi sumeged; keskmäižes märas vodes lankteb 500 mm sadeged.

Ma da kazvišt

Mad oma podzoližed, sikš om jüged midä-se kazvatada, niil kazvab mec. Päazjas oma kavag'pud.

Istorii

Vodelpäi 1782 vodhesai 1927 territorii mülüi Povencan ujezdaha. Vodeks 1926 Segeža oli kolonizacionnii pos'olk Murmanskan raudten valdas. Se mülüi Petrovsko-Jamskijan volostihe Povencan ujezdaha.

Vodel 1927 Avtonomižes Karjalan SSRas oli tehtud uz' administrativine jagamine — 7 ujezdan da 55 volostin sijas oli tehtud 26 rajonad, siš lugus Segežan rajon. Rajon om tehtud VCIKan dekretal 27. elokud vodel 1927. 10. sügüz'kuspäi vodelpäi 1927 rajonan keskuseks tegihe Vožmosalma-stancijad, no jo 29. redukud Karjalan keskuzvaličendkomissii sirdi rajonan keskusen aigaks Nadvoicad-küläha. 21. vilukud vodel 1929 rajonan keskuz oli sirttud Maiguba-pos'olkaha. Pigai siloi sündui lagpunkt, miččen nimi oli Belbaltlagan 4. Nadvoicoiden erišton Mai-Guba.

21.-23. sügüz'kud vodel 1929 Karjalan keskuzvaličendkomissii heiti Segežan rajonad, a sen territorijad jagoi kahten susedrajonan keskes. segeža-stancii mülüškanzi Medvežjegorskan rajonaha, 23. uhokud vodel 1930 Nadvoicoiden sel'sovet oli ližatud Sorokskan rajonannoks. Enzne rajon tegihe sel'sovetaks keskusenke Maiguba-stancijal.

20. sulakud vodel 1930 rajon oli heittud jäl'ghe ut administrativišt jagamišt.

Rajon oli tehtud udes keväz'kus vodel 1945 Karjalaiž-Suomalaižen SSRan Ülembaižen nevondišton Prezidiuman käsköl kut Segežan administrativine rajon Nadvoicoiden, Parandoan da Urosozeran sel'sovetoiš, miččed aigemba mülüiba Rugozeran rajonaha da Vožmosalmen, Vigjärven da koikinickan sel'sovetoihe, miččed aigemba mülüiba Medvežjegorskan rajonaha. Administrativine keskuz — Segeža[4].

12. elokud vodel 1958 Segežan rajonaha oli ližatud Rugozeran rajon[5].

Karjalan ASSRan Ülembaižen nevondišton Prezidiuman käsköl 11. kül'mkud vodel 1964 Belomorskan tegeližuden rajonaspäi Segežan tegeližuden rajonaha oli sirttud Idel'-pos'olok.

Eläjad

Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.

Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.

Venäman ekonomikan kehitoitusen ministerstvan endustusen mödhe eläjiden lugumär linneb[6]:

  • 2024 — 33,35 tuh. rist.
  • 2035 — 27,03 tuh. rist.
Urbanizacii

lidnalaižiš oloiš (Segeža, Nadvoicad) eläb 91,48 % rajonan eläjad.

Rahvahad

Rahvahan voden 2020 kirjutamižen mödhe eliba mugoižed rahvahad (rahvaz vähemb 0,1 % da toine, kacu eriži «Toižed» rives)[7]:

Rahvahad Lugumär, rist. Pala
Venälaižed 28 326 87,50 %
Belorusad 619 1,91 %
Karjalaižed 389 1,20 %
Ukrainalaižed 267 0,82 %
Suomalaižed 92 0,28 %
Azerbaidžancad 71 0,22 %
Pol'akad 58 0,18 %
Čiganad 47 0,15 %
Tatarad 45 0,14 %
Arm'anad 38 0,12 %
Mariicad 34 0,11 %
Uzbekad 33 0,10 %
Toižed[8] 2352 7,27 %
Ühtes 32 371 100,00 %

Eländtahod

Kaikes Segežan rajonas 36 eländtahod (siš lugus 5 eländtahod lidnalaižen tipan pos'olkoiš libo pos'olkoiš)[9][10]. Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.

Administrativine jagamine

Segežan rajon (Segežan rajon)
Точка
Segeža
Точка
Nadvoicad
Точка
Čornii Porog
Точка
popov Porog
Точка
Idel'
Точка
Valdai
Segežan rajonan administrativine jagamine

Segežan municipaližehe rajonaha mülüb 6 municipališt eländtahod, siš lugus 2 lidnalašt küläkundad da 4 küläkundad[11][10]. Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.

Sijaline administrativine rad

Vodel 2015 Segežan rajonas, kut toižiš-ki valdkundan rajonoiš, oli pidetud sijaližen ičeohjandusen reform. Oli tehtud Rajonan nevondišton deputatoiden valičendoiden kaks'pordahaine sistem, da administracijan pämehen panend laudkundan pätusen mödhe[12].

  • Rajonan nevondišt — sijaližen ičeohjandusen ezituzerišt, kuna mülüb 18 deputatad. Nevondištos oma Segežan rajonan küläkundoiden pämehed, da deputatad, kudambid oigendaba iče küläkundad. 6 municipalitetaspäi 3 ezitajad (kaikuččespäi). Küläkundan pämez' tegese Nevondišton deputataks sil aigal, konz hän tegese küläkundan pämeheks. Municipaline deputat tegese Nevondišton deputataks jäl'ghe sidä, konz deputatad valičiba händast. Nevondišton radon aigkeskust om 5 vot.
  • Rajonan pämez' — ülähaine radsija. Valitas Rajonan nevondišton deputatoil kesknezoi da tegese Nevondišton pämeheks. Radab vajehtamatomal pohjal.
  • Rajonan administracii — tegend-pätand erišt, kuna mülüba administracijan pämehed, varapämehed, erištod. Vodelpäi 2015 administracijan pämehen valičeb Rajonan nevondišt kandidatoišpäi, kudambid andoi laudkund konkursan satusiden mödhe. Valitud kandidatanke Segežan rajonan pämez' allekirjutab kontraktad videks vodeks. Administracijan pämez' om mugažo rajonan voinkucundan laudkundan pämez'. Administracijan pert' om Segežas Leninan irdal, pertiš nomer 9А.
  • Kontrol'-lugendkomitet — kaikenaigaline erišt, mitte tarkišteleb rahoid, se om Rajonan nevondišton al.

Ekonomik

Segežan rajon — Karjalan Valdkundan industrialine keskuz. Tegeližuden keskes oma mecanvarhapanend, puntegend, cell'ulozno-bumagan da erimujuine metallurgii. Nanradnikoiden keskes oma fermerad da forelinpidäjad. om registriruitud läz 300 predprijatijad.

Rajonan surembad predprijatijad — Segežan CBK (vodelpäi 2014 se mülüb AFK "Sistema"-korporacijaha), Segežan LDK[13] (vodelpäi 2014 se mülüb AFK "Sistema"-korporacijan Segezha Group kompanijaha).

Sügüz'kus vodel 2016 Venäman valdmehišt käski tehta aigemba social'no-ekonomižen kehitoitusen "Nadvoicad" territorijad. Üks' surembiš rajonan predprijatijoišpäi om Nadvoicoiden al'uminiizavod ("Rusal" kompanijan "Sibirin-Uralan Al'uminijevan kompanijan" filial) oli konservoitud elokus vodel 2018. Necil sijal zavodi rata "Russkii radiator" kompanii (RUSALan ühthine predprijatii). Todas investicijad uziden radsijoiden täht, ei ole sidotud Nadvoicoiden al'uminiizavodanke.

Rajonas oma energosisteman lähtked: Vigskijoiden GESoiden kaskadan Ondskaja GES, mitte mülüb ОАО "TGK-1".

Ajamiden-ekonomižed sidod oma mugoižed, miše tänna todas neft'tavarad, kivihil', himižed jugud, sauvondmaterialad, mecan da möndjugud, täspäi vedädas mectavarad, puntegendan da cell'ulozno-bumagan tegeližuden tavarad. Ajamiden pohjas oma: Piter — Murmansk raudtemagistral', Piter — Murmansk federaližen znamoičendan avtomašinoiden dorogad, Kočkoma — Rebolad, Vigjärven da Belomor-Baltian kanalan vezibassein, kuspäi voib lähtta Vauktale da Baltian merile.

Openduz da kul'tur

Rajonas 16 kul'tursijad, metodišt keskust — Kul'tur- da lebukeskuz Segežas, "Segežan CBK" tehnik- da kul'turpert', 21 kirjišt, vodelpäi 1998 radab istorik-kul'turan muzei-openduzkeskuz.

Rajonan lehtez

"Stalinan matk" («Сталинский путь») Rajonan lehtesen ezmäine nomer (toimitai I. А. Marov) läksi eloho 23. kezakud vodel 1946. Vozil 1960—1992 lehtez läksi eloho "Leninec" nimenke. Vodelpäi 1992 lehtez lähteb eloho "Doverie" nimenke[14].

Melentartuisijad

Rajonas om kaitud istorik-kul'turan jäl'gestusen muštpachad[15].

Galerei

  • Segežan CBK
    Segežan CBK
  • Nadvoicoiden al'uminiizavod
    Nadvoicoiden al'uminiizavod
  • Segeža. Vokzal da platformad. Irdnägo estakadaspäi
    Segeža. Vokzal da platformad. Irdnägo estakadaspäi
  • Segeža. Raudted, irdnägo estakadaspäi
    Segeža. Raudted, irdnägo estakadaspäi
  • Segeža. Pühän Troican pühäpert'
    Segeža. Pühän Troican pühäpert'
  • Segeža. Muštpacaz Karjalan saldatoile — pästnikoile
    Segeža. Muštpacaz Karjalan saldatoile — pästnikoile
  • Segeža. Kul'tur- da lebukeskuz
    Segeža. Kul'tur- da lebukeskuz
  • Segeža. Lapsiden-norišton sportškol № 1
    Segeža. Lapsiden-norišton sportškol № 1
  • Segeža. Muzeikeskuz. Ozuteluzzal
    Segeža. Muzeikeskuz. Ozuteluzzal
  • Segeža-lidnan da Segežan rajonan socialižen radon keskuz
    Segeža-lidnan da Segežan rajonan socialižen radon keskuz
  • Voickii Padun - vezilanktuz
    Voickii Padun - vezilanktuz
  • Pertjärv
    Pertjärv
  • Vigjärv
    Vigjärv

Homaičendad

  1. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  2. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  3. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  4. ↑ Справка об изменениях в административно-территориальном делении Карелии // Центральный госархив Карельской АССР. Путеводитель. Петрозаводск, 1963, л.316-317
  5. ↑ Ведомости Верховного Совета СССР. № 20 (915), 1958 г.
  6. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  7. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  8. ↑ Абхазы (1), Адыгейцы (1), Башкиры (5), Болгары (2), Буряты (4), Венгры (1), Вепсы (18), Вьетнамцы (1), Гагаузы (1), Греки (2), Грузины (8), Даргинцы (2), Евреи (5), Ижорцы (2), Ингуши (1), Индийцы (1), Кабардинцы (1), Казахи (6), Калмыки (1), Киргизы (10), Коми (5), Коми-пермяки (3), Корейцы (2), Курды (1), Латыши (5), Литовцы (21), Молдаване (20), Мордва (16), Немцы (13), Ненцы (4), Осетины (2), Русины (3), Поморы (3), Таджики (28), Тувинцы (1), Туркмены (1), Удины (4), Удмурты (9), Финны-ингерманландцы (8), Ханты (1), Чехи (1), Чеченцы (6), Чуваши (28), Эстонцы (3), Якуты (1), Указавшие другие ответы о национальной принадлежности (272), Нет национальной принадлежности (32), Лица, в переписных листах которых национальная принадлежность не указана (1797)
  9. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  10. ↑ 10,0 10,1 Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  11. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  12. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  13. ↑ лесопильно-деревообрабатывающий комбинат
  14. ↑ Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. С. 8 — 384 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3)
  15. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.

Skriptitõrge: Moodulit "Check for unknown parameters" pole.

Literatur

  • Патуров Л. А. Сегежа. — Петрозаводск, 1981
  • Республика Карелия: Информ. справ. пособие / Ред. Е. Г. Немкович, А. С. Кармазин. — Петрозаводск, 1999
  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — 384 с.: ил., карт. — С. 76—74 ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3)

Tarkendused

Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole.

Om sadud "https://vep.megawiki.ru/w/index.php?title=Segežan_rajon&oldid=10461"