Mine sisu juurde

Mujezerskijan rajon

Мегавики-späi

<table class="infobox infobox-Skriptitõrge: Moodulit "Hash" pole. " style="" data-name="Administrativine pala" >rajon / municipaline rajonMujezerskan rajonSkriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Infobox" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Transclude" pole.

Mujezerskan rajon (ven.: Муезе́рский райо́н) — om Venäman Federacijan Karjalan Valdkundan administrativiž-territorialine ühtenzoituz (rajon) da municipaline rajon.

Administrativine keskuz om lidnalaine Mujezerskii-külä.

Mujezerskan rajon mülüb Edahaižihe Pohjoižrajonoihe.

Planiruiše toižetada rajonan municipaližeks ümbruzkundaks[1].

Geografii

Sijadase Karjalan päivlaskmpolel pidust Suomen maröunad. Om toine valdkundan rajonoišpäi territorijan suruden mödhe penen eläjiden tihedusenke (0,01 mest/gа).

Pohjoižel rajon röunotab Kalevalan rajonan Kostomukša-lidnanke; päivnouzpolel — Belomorskian, Segežan da Medvežjegorskan rajonoidenke; suvel — Suojärvin rajonanke; päivlaskmpolel pidust Valdkundališt maröunad 225 kilometrad röunotab Suomenke.

Rajon ülitab Paivlaskm-Karjalan ülüz, mitte om Belomoro-Baltian vezijagamine. Sikš rajonas om ičenaine londusine erigoičuz:

  • rajonan reljef om madalmägine, om lujas ristatadud;
  • rajonan territorijal oma äjiden jogiden da ojiden sud, sen lugus oma Karjalan Suna-jogi da Čirko-Kem'-jogi;
  • joged jokstas kaikihepolihe da oma lujas puhthad;
  • rajonas om äi surid da penid järvid puhthan vedenke da purtkidenke;
  • rajonan jogil om äi kostkid, a järviš om äi kalad.

Om nel'l' vezi-järvesišt sistemad:

  • Čirko-Kemskan, mitte jokseb homendezbokpolehe;
  • Onda-Ondozerskan (päivnouzman);
  • Sunsko-Gimol'skan — (longibokan);
  • Leksozersko-Lenderskan — ehtbokan pol'he.

Rajonan suvipolel sijadase Vottovaara-mägi, Päivlaskm-Karjalan ülüsen ülembaine taho — 417,1 m.

Il'mišt

Il'mišt pehmed, kontinentaline. Vilukun keskmäine il'man temperatur om −11.9 °C, heinkun om +15.7

Istorii

Orehoveckan mirun käskon mödhe vodel 1323 pohjoižen Karjalan territotijad mülüiba Novgorodan maihe.

Voz'sadalpäi XV rajonas oli kaks' surt pagastad — Rebol'skan da Rugozerskan, miččed mülüttihe Novgorodan man Lopskian pagastoihe[2].

Vozil 1470 Novgoradan valdkundan anasti moskvan kunigaz Ivan III da sen mad ühtenzoiti Suren Moskvan kn'ažestvonke.

Vozsadal XIX Rebol'skan da Rugozerskan pagastad oliba Oloncan gubernijan Povenecan ujezdas.

Toižen sovetsko-suomalaižen voinan aigan (1922) Mujezerskan rajonan päliči mäni Antikainenan reid.

Vodel 1927 nügüd'aigaižel Mujezerskan rajonan tahol oliba tehtud Rugozerskan da Rebol'skan rajonad. Sovetskijan Sojuzan aigan karjalan mecan mönd verazmaihe tegihe val'utan päsamižeks. Vodel 1929 Karjalas oli tehtud 18 laspromhozad, sen lugus Rugozerskan da Rebol'skan. Voden 1932 lopuks neniš röuniš lopihe kollektivizacii da oliba tehttud kolhozad.

Vozil 1930 Rebol'skan rajonas oliba saudud pertid, škol, läžundkodi. Sauvoihe 217 kilometrine avtote Rebol-küläspäi Kočkoma-raudtestancijahasai. Kaik Sel'sovetad da äjad kolhozad oliba sidotud telefonverkol.

Tal'vel vozil 1939—1940 Rebolan rajonan tegihe Sovetsko-suomalaižen Tal'vesižen voinan vointorantahoks.

Sovetsko-suomalaižen voinan aigan vozil 1941—1944 molembad rajonad oliba okkupacijas.

Voinan aijan oliba muretud nene küläd: Kimasozero, Nogeus, Ledmozero, Ondozero, Andronova Gora, Staraja Tikša, Unusozero, Mujezero, Rebolad. Voinan jäl'ges külän eläjad, kudambad pörzihe okkupacijasp'i udes sauvoiba küläd. Vodel 1946 udes zavodi rata Rugozerskan lespromhoz, vodel 1954 avaižihe Rebol'skan.

Päivlaskm-Karjalan raudten sauvond sidoi Päivlaskman Karjalan, sen lugus i Mujezerskan rajonad, tegeližiden man regionoidenke. Oliba tehtud uded radištod: Sukkozerskan, Novolenderin, Volomskan, Ledmozeron lespromhazad. Rugozerskan lespromhozas oli völ tehtud zveridenkazvatandan Rugozerskii-sovhoz.

30. tal'vkud vodel 1966 RSFSRan Ülembaižen Nevondišton Prezidiuman käskon mödhe oli tehtud Mujezerskan rajon.

Karjalan ASSRan Ülembaižen Nevondišton Prezidiuman käskon mödhe 8. elokud vodel 1973 Suojärvin rajonaspäi Mujezerskijaha oli sirttud Gimol'skan sel'sovet[3].

21. redukud vodel 1998 Venäman Regionaližen da Rahvahaližen politikan ministerstv registrirui Mujezerskan rajonad municipaližeks eländsijaks.

Eläjad

Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.

Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.

Mujezerskijan rajon (Mujezerskan rajon)
Точка
Муезерский
Точка
Лендеры
Точка
Ледмозеро
Точка
Пенинга
Точка
Реболы
Точка
Ругозеро
Точка
Суккозеро
Точка
Волома
Административное деление Муезерского района

Venäman ekonomižen kehitoitusen ministerstvan mel'pidon mödhe, eläjiden lugumär linneb[4]:

  • 2024 — 8,78 tuhad mest;
  • 2035 — 6,32 tuhad mest.
Urbanizacii

Lidnalaižiš olohiš (lidnalaine Mujezerskii-poselk) eläb Avaldistõrge: Ootamatu <-tehtemärk % rajonan eläjid.

Rahvahad

Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe vodel 2002 rajonan eläjiden lugumär oli: venälaižed — 58 %, belorusad — 18 %, karjalaižed — 13 %, ukrainalaižed — 4,4 %, toižed rahvahad — 6,6 %.

Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe vodel 2020 rajonas eläjiden keskes eläba nene rahvahad (rahvahad, kudambiden lugumär om vähemba 0,1 % pidab kacta "Toižed"-riviš)[5]:

Rahvahuz’ Mehiden lugumär Pala
Venälaižed 6153 74,51 %
Belorusad 719 8,71 %
Karjalaižed 687 8,32 %
Ukrainalaižed 184 2,23 %
Suomalaižed 62 0,75 %
Čuvašid 53 0,64 %
ПPol’akad 36 0,44 %
Litovcad 32 0,39 %
Tatarad 20 0,24 %
Moldavanad 12 0,15 %
Vepsläižed 12 0,15 %
Uzbekad 11 0,13 %
Mordvalaižed 11 0,13 %
Azerbaidžancad 9 0,11 %
Toižed[6] 257 3,10 %
Kaiked 8258 100,00 %

Administrativine jagamine

Mujezerskan rajonaha mülüb 8 municipališt eländsijad, sen lugus om 1 lidnalašt eländsijad da 7 küläkundad [7][8][9]: Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.

Eländtaho

Mujezerskan rajonas om 24 eländtahod[10][8]. Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.

Sijaline valdmehišt

Municipaližen rajonan ičenaižed valdmehištod oma:

  • municipaližen rajonan Nevondišt;
  • Nevondišton ohjandai — rajonan Pämez’;
  • administracii;
  • kodvlugend azjmehišt;
  • finansoiden ohjanduz.

Nevondišt

Mujezerskan municipaližen rajonan nevondištos om 16 deputatad. Nevondišton ühtnikad oma Mujezerskan rajonan küläkundoiden pämehed da küläkundoiden nevondištoiden deputatad (üks’ joga küläkundaspäi). Nevondišt valičese 4 vodeks.

Rajonan pämez’ valičese Nevondišton ühtnikoiden keskes peitänestusel 4 vodeks da kaiken radab. Rajonan pämehen radsijale kandidatad tomotaba Nevondišton deputatad.

Administracii

Mujezerskan rajonan administracijad ohjandab administracijan pämez’. Administracijan pämehen valitas radsijale konkursan mödhe, mitte om 4 vodes ühten kerdan. Radkontraktan valitud pämehenke vahvižtoitab da allekirjutab rajonan Pämez’. Administracijan pämez’ om Nevondišton valdas.

Ekonomik

Rajonan ekonomikan päpohj om mecan varhapanend da mecan tegeližuz'. Mectegeližuz':

  • Volomskan Leskarel-lespromhoz ven.: ОАО «Воломский ЛПХ — Лескарел»
  • Ledmozeran mecan elomišt ven.: ОАО «Ледмозерское лесозаготовительное хозяйство»
  • Lenderoiden lespromhoz ven.: ОАО «Лендерский леспромхоз»
  • Mujezerskan lespromhoz ven.: ОАО «Муезерский леспромхоз»
  • Sukkozero-organizacii ven.: ОАО «Суккозеро»

Külän elomišt:

  • Karjalan marjad-sebr

Ajamed

Rajonan raudten da avtoten ühthine piduz’ om läz 1730 km. radaba:

  • ven.: ЗАО «Муезерский автомобильный транспорт общего пользования» (МАТОП),
  • ven.: УМАП «Экспресс».

Suomen röunal om Inari-manröunsija.

Tervhenkaičuz'

Rajonas om Mujezerskan taholine läžundkodi, 4 lekar’ambulatorijad, 5 fel’dšero-akušerskan medpunktad.

Openduz

Rajonas om 11 keskškolad, 3 päškolad da 1 augotižškol.

Kul'tur

Rajonas om 7 fol'klorsebrad, Mujezerskan rahvahaline hor.

Rajonan lugendlehtez

Ezmäine rajonan Avangard-lugendlehtesen nomer (toimitai Ju. P. Vlasov) om paindud 6. redukud vodel 1967. Vozil 1995—2007 lugendlehtesen painziba «Naše vrem’a» nimel (ven.: «Наше время». Uhokuspäi vodel 2007 lehtesen nimi om Mujezersk-mec ven.: «Муезерск-лес»[11].

Melentartuisijad

Rajonas oma 16 istorijan-kul'turan jäl'gestusen muštpachad[12].

Homaičendad

  1. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  2. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  3. ↑ Ленинская правда. 1973. 10 августа.
  4. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  5. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. Том 5. Национальный состав и владение языками. Таблица 1. Национальный состав населения
  6. ↑ Армяне (3), Афганцы (1), Башкиры (1), Венгры (1), Гагаузы (1), Грузины (1), Даргинцы (3), Казахи (1), Коми (7), Коми-пермяки (1), Корейцы (1), Кумыки (2), Латыши (2), Марийцы (1), Немцы (4), Ногайцы (1), Осетины (2), Румыны (5), Поморы (2), Саамы (1), Таджики (3), Тувинцы (1), Удмурты (2), Уйгуры (1), Финны‑ингерманландцы (2), Цыгане (1), Чеченцы (7), Указавшие другие ответы о национальной принадлежности (55), Нет национальной принадлежности (19), Лица, в переписных листах которых национальная принадлежность не указана (129)
  7. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  8. ↑ 8,0 8,1 Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  9. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  10. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  11. ↑ Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. С. 8 — 384 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3)
  12. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.

Skriptitõrge: Moodulit "Check for unknown parameters" pole.

Literatur

  • Власов Ю. П. Муезерский. — Петрозаводск, 1974
  • Республика Карелия: Информ. справ. пособие / Ред. Е. Г. Немкович, А. С. Кармазин. — Петрозаводск, 1999
  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. — 464 с.: ил., карт. — С. 239—242 ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)

Tarkendused

Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole.

Om sadud "https://vep.megawiki.ru/w/index.php?title=Mujezerskijan_rajon&oldid=8040"