Präžan rajon
<table class="infobox infobox-Skriptitõrge: Moodulit "Hash" pole. " style="" data-name="Administrativine pala" >rajon (rahvahaline) / municipaline rajonPräžan rahvahaline rajonSkriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Infobox" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Transclude" pole.
Präžan rajon vai Präžan rahvahaline rajon (ven.: Пря́жинский райо́н или Пря́жинский национа́льный райо́н, karj.: Priäžän kanzalline piiri) — om Venäman Federacijan Karjalan Valdkundan administrativiž-territorialine ühtenzoituz da municipaline rajon[1][2][3].
Administrativine päkeskuz' om lidnanvuitte Präža-poselk.
Präžan rajon mülüb Edahaižihe Pohjoižrajonoihe.
Se om rahvahaline rajon.
Geografii
Ühthine rajonan pind om 6395 km². Sijadase Karjalan suvipolen keskel. Rajonan päivnouzman polen röunal om Olonecan ülüz. Rajonan territorijal om jogiden, miččed valasoiš Anižehe da Ladoga-järvehe bassein. Rajonan vezipind om läz 600 km² (9,4 %). Rajonan reljef nece om mectazangišt, miččel om äi kukhid, soid, järvid da jogid.
Rajon röunatab:
- Karjalan Kondopogan rajonanke
- Karjalan Suojärvin rajon
- Karjalan Pitkärantan rajonanke
- Karjalan Oloncan rajonanke
- Karjalan Änižröunanke
- Piterin agjan Podporožjen rajonanke
Il'mišt
Il'mišt om pehmed, ven-kontinentaline. Keskmäine vilukun il'man temperatur om −10.7 °C, heinkun om +16.3 °C.
Istorii
Rajon om tehtud VCIK:an käskön mödhe 28. elokud vodel 1930 Karjalan Avtonomižen SSRan valdkundan Svätozerskian da Sämozerskian rajonoišpäi.
Sovetsko-suomalaižen voinan aigan (1941—1944) rajon oli okkupiruidud, sen territorijal oli suomen ohjandamišton koncentracionine lager' da keskmäine türm. Sovetskijad voinväged päzutadihe rajonad kezal vodel 1944 Svirsko-Petroskoin azjtegon aigan.
Vodel 1956 Präžan rajonaha mülütadihe Vedljärven rajonan (paiči Tigvozerskan sel'sovetad). Vodel 1963 Präžan rajon oli ühtenzoittud Änižröunanke. Vodel 1966 Präžan rajon om tehtud udes. 7. redukud vodel 2008 Präžan municipaližen rajonan Nevondišton sessijal om vahvištoittud uz' oicialine rajonan nimi — «Präžan rahvahaline municipaline rajon»[4].
Eläjad
Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.
Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.
Venäman ekonomižen kehitoitusen ministerstvan mel'pidon mödhe, eläjiden lugumär linneb[5]:
- 2024 — 13,64 tuhad mest
- 2035 — 12,5 tuhad mest
- Urbanizacii
Lidnalaižiš olohiš (Präža-poselkas) eläb Avaldistõrge: Ootamatu <-tehtemärk % rajonan eläjid.
- Rahvahad
Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe vodel 2002:
- 37 % — karjalaižed
- 46 % — venälaižed
- 6 % — suomalaižed
- 5 % — belorissialaižed
- 6 % — toižed rahvahad[6]
Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe (vodel 2020) rajonas eläjiden keskes oma nene rahvahad (rahvahad, kudambiden lugumär om vähemba 0,1 % pidab kacta «Toižed»-riviš)[7]:
| Rahvahuz' | Mehiden lugumär | Pala |
|---|---|---|
| Venälaižed | 7895 | 65,42 % |
| Karjalaižed | 2521 | 20,89 % |
| Suomalaižed | 243 | 2,01 % |
| Belorussialaižed | 241 | 2,00 % |
| Ukrainalaižed | 127 | 1,05 % |
| Ciganad | 63 | 0,52 % |
| Vepsläižed | 50 | 0,41 % |
| Tataralaižed | 30 | 0,25 % |
| Pol'akad | 22 | 0,18 % |
| Uzbekad | 17 | 0,14 % |
| Toižed[8] | 860 | 7,13 % |
| Kaiked | 12 069 | 100,00 % |
Administrativine jagand
Präžan rajonaha mülüb 6 küläd da 1 lidnaline külä[3][9][10]. Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.
Eländsijad
Präžan rajonas om 82 eländsijad[11][9]. Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.
Ekonomik
Londusižed rajonan varad oma pu, sauvondan da pälinekivi, mramor, granit, savi, turbaz.
Rajonan päradod oma liha-maidoline živatoidenkazvatand, karvakaižid mecživatoiden kazvatand, sauvondmaterialoiden tegend, lohi-kalan kazvatand, pun varhapanend. Territorijan kehitoituz om ülemba keskmäšt Karjaladme.
Ajamed
Ühthine ajandmatkoiden piduz' om läz 650 km. Rajonan päliči mäneb federaline Kola-trassa da valdkundaližed avtoted Petroskoi—Suojärvi, Präža—Värtsilä.
Rajon om sidotud avtobusan ajelusil Petroskoinke, Piterinke, Oloncanke, Sortavalanke. Ezilidnaližed ajelused Präžaspäi oma Kindasovoho, Krošnojärvehe, Svätozeroho. Mugomad rajonan eländsijad kut Säpsä, Essoila, Vedlozero, Kolatsel'ga oma sidotud Petroskoinke oiktoil ajelusil.
Rajonan pohjoižel polel om Okt'abr'skan Petroskoi-Suojärvi-raudten jono. Sured oma Čalna-Änine-stancii, Padozero-stancii, Villagora-stancii, Kutižma-stancii, Essoila-stancii.
Melentartuisijad
Rajonas om kaitud enamba 360 muštpachad[12].
Sebruzsidomused
Präžin rajonan sebranikad oma Piterin Petrogradan rajon, Švecijan Vesterbotten-gubernii, Suomen Juankoski-kommun da Varpaisjärvi-kommun.
Rajonan lugendlehtez
Rajonan Meiden elo-lugendlehtez («Мейян элайгу»)[13] venän da karjalan kelil lähteb sulakun 6. päiväspäi vodelpäi 1931 (vozil 1931—1941 lugendlehtez nimitihe «Rusked Präža» ven.: «Красная Пряжа», vozil 1944—1991 sen nimi oli ven.: «Ленинское знамя»[14]).
Rajonan arvostadud eläjad
«Präžan minicipaližen rajonan arvostadud eläi»-arvnimi oma anttud[15]:
| Voz', konz om anttud arvnimi | Nimi |
|---|---|
| 2007 | Pažlakov Vasilii Aleksandrovič |
| 2007 | Zasekova Anna Petrovna |
| 2008 | Volkov Aleksandr Lukič[16] |
| 2009 | Jegorova Tatjana Antonovna |
| 2009 | Makašev Nikolai F'odorovič |
| 2010 | Kiuru Nikolai Jegorovič |
| 2011 | Bugmirin Aleksandr Pavlovič |
| 2011 | Titov Mihail Vasiljevič |
| 2012 | Saveljev Aleksandr Jakovlevič |
| 2012 | Lekkerev Aleksandr Mihailovič |
| 2012 | Ulič Anton Ivanovič |
| 2014 | Pladov Viktor Aleksandrovič |
| 2014 | Kolouškin Valerii Petrovič |
Tetabad eläjad
Rajonas radoiba Socialistižen Radon Gerojad — Amosova Т. А., Gavrilov P. S., Jevsejeva L. I., Zasekova А. P., Sablin S. V., Strumilin S. G., Šalgunov N. I.
- Volkov Aleksandr Lukič (1928—2020) — karjalaine kirjutai, kändai da runoilii, mecančapai.
Homaičendad
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ 3,0 3,1 Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Карелы хотят национальный район «MariUver»
- ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. Том 5. Национальный состав и владение языками. Таблица 1. Национальный состав населения
- ↑ Азербайджанцы (7), Американцы (1), Армяне (5), Башкиры (7), Болгары (4), Грузины (5), Евреи (2), Ижорцы (1), Индийцы (1), Казахи (1), Киргизы (1), Коми (1), Латыши (3), Лезгины (7), Литовцы (7), Марийцы (1), Молдаване (5), Мордва (7), Немцы (9), Сербы (1), Таджики (6), Тувинцы (1), Турки (2), Уйгуры (1), Финны-ингерманландцы (5), Чуваши (6), Эстонцы (3), Указавшие другие ответы о национальной принадлежности (63), Нет национальной принадлежности (31), Лица, в переписных листах которых национальная принадлежность не указана (671)
- ↑ 9,0 9,1 Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. С. 8 — 384 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3)
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
Skriptitõrge: Moodulit "Check for unknown parameters" pole.
Literatur
- Верхоглядов В. Н. Пряжа. — Петрозаводск, 1977
- Сеппянен Н. Г. На земле Пряжинской. — Петрозаводск: Карелия, 1980. — 77 с.: ил.
- Республика Карелия: Информ. справ. пособие / Ред. Е. Г. Немкович, А. С. Кармазин. — Петрозаводск, 1999
- Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. — 464 с.: ил., карт. — С. 444—445 ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)
Tarkendused
- Präžan rahvahaližen rajonan oficialine sait (pryazha.org). (venäkelel)
- Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole. на сайте администрации Главы Республики Карелия
- Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
- Юбилей Пряжинскому району. Главное достояние.
- Церкви и монастыри Пряжинского района
Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole.