Mine sisu juurde

Louhin rajon

Мегавики-späi

<table class="infobox infobox-Skriptitõrge: Moodulit "Hash" pole. " style="" data-name="Administrativine pala" >Venäman subjektoiden rajon / municipaline rajonLouhin rajonSkriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Infobox" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Transclude" pole.

Louhin rajon (ven.: Ло́ухский райо́н) — om Venäman Federacijan Karjalan Valdkundan administrativiž-territorialine ühtenzoituz (rajon) da municipaline rajon.

Administrativine keskuz — om lidnalaine Louhi-pos'olk.

Louhin rajon mülüb Edahaižihe Pohjoižrajonoihe.

Geografii

Geografine olendtaho da reljef

Louhin rajon sijadase Karjalan pohjoižen polel. Röunotab:

  • päivlaskmal — Suomenke (Salla agjan sebrad Lappi da Kuusamo agjad Pohjoine Ostrobornija) (manröunan piduz' om 120 km);
  • pohjoižpolel — Murmanskan agjan Kandalakšan rajonanke;
  • suvipolel — Kemin da Kalevalan Karjalan rajonoidenke.

Päivnouzman polel rajon lähteb Vauktan meren randale, meren randan piduz' om läz 150 km.

Rajonan pen' pala om pohjoižpirdan taga pohjoižpolhe.

Louhin rajonan territorii om Karjalan rajonišpäi kaikid suremb. Nece om üksjaine Karjalan rajon, mitte vedase Vauktan merelpäi Suomen manröunahasai Karjalan man levette.

Louhin rajonas om kaikid korktemb mägi Karjalas — Nuorunen (577 metrad meren pindan päl).

Il'mišt

Il'mišt om kontinentaline. Keskmäine vilukun temperatur om −12.6 °C, heinkun +14.2 °C.

Gidrografii

Rajonan gidrografine verk mülüb Vauktan meren basseinaha. Rajonas om paks jogiden verk.

  • Topjärv
  • Päjärv
  • Tikša-järv
  • Keret'-järv
  • Engjärv
  • Louhskoje-järv
  • Ruvjärv
  • Sušjärv
  • Sokoljärv
  • Tumčajärv
  • Kundjärv
  • Kukas-järv
  • Panajärvi-järv
  • Cipringa-järv
  • Kereč-järv
  • Kalanga-jogi
  • Kovda-jogi
  • Plotičnoje-järv vedase päivlaskmpolespäi päivnouzman polhe, järves om äi sarid, kaikid surembad oma Reutošuari-sar' da Mat'uši-sar', pohjoižen randal om Parfejevo-külä.
  • Severnoje-järv erigoičese Plotičnoje-järvespäi Oporova Salma-ližajogel (Kaid Salma).
  • Hobedaine-järvel om sur' avoin vezipind.
  • Alahaine-järv da Ülembaine Pindosal'ma-järv — nece oma ei sured järved Hobedaine-järvespäi päivlaskman polhe, erigoičesoiš järvespäi Virdasal'ma-ližajogel.

Rajonan Topjärv da Päjärv mülüdas Evropan suriden järviden lugetišehe[1].

Kazvmused

Enamb 75 % rajonan territorijad om kavagpuine mec.

Ekologii da londusen kaičend

Louhin rajonan öbokpolel, läz venä-suomalaižen manröunad, om rahvahaline Paanajärvi-puišt, a Vauktan meren randal — londusine Pohjoižpind-kaičendtaho, mectusen zoologine Keret'skii-kaičendtaho da Kandalakšan kaičentahon Kem'-Ludi-sared.

Istorii

Kemin ujezd

Skriptitõrge: Moodulit "Основная статья" pole. Vodel 1784 Jekaterina II käskon mödhe Arhangel'skan agj oli heittud Vologdan gubernijaspäi da tegihe ičenaižeks Arhangel'skan gubernijaks. Sidä aigan Oloncan provincii tegihe Oloncan gubernijaks. Oloncan gubernijaha mülüiba volostid, miččed oliba Vauktan meren Karjalan da Pomorskan randoil. Oli tehtud Kemin ujezd, miččehe mülüiba Kemin lidnaine, Sumskii ostrog da Šujereckaja volost' pagastoidenke.

Vodehesai 1794 Kemin ujezdas radoi Voickii kuldkaivuz.

Jäl'ges Jekaterinan II surmad hänen poig Pavel I 12. tal'vkud vodel 1796 heiti vajehtused: mäst mülüti kaik mad (sen lugus i Kemin ujezd) Arhangel'skan gubernijaha.

Voz'sadal XIX kaik Karjalan pohjoižpol' da Pomorje mülüiba Arhangel'skan gubernijan Kemin ujezdaha. Nügüdlaižen Louhin rajonan tahol oli kuverz'-se volostid: Keretskan, Kesten'gskan, Olangskan, Vičetaibol'skan, Tihtozerskan, Uhtinskan.

Vodel 1914 zavodihe Murmanskan raudten sauvond. Sen täht oli tehtud Louhi-stancii.

Raudten sauvond oli pohjoižpolespäi Murmansk-lidnaspäi da suvipolespäi Petroskoi-lidnaspäi. 3. kül'mkud vodel 1916 oli pandud jäl'gmaine kalu 537 verstal läz Ambarnii-pos'olkad.

SSSR

8. kezakud vodel 1920 VCIKan käskon mödhe Oloncan da Arhangel'skan gubernijoiden sijoišpäi, kus eliba karjalaižed, oli tehtud RSFSRan Karjalaine Radkommun.

Vodel 1920 Karjalan Pohjoižel zavottihe mankaivutusiden ecindradod. Vodel 1922 Čupino-Louhin rajonas zavodihe kvarcan, špatan da sl'udan saskelmine. Zavodihe Čupinskan mägen tegeližuz'.

Uden administrativižen reforman mödhe, 29. elokud vodel 1927 Avtonomižee Karjalan SSRas oli tehtud 26 rajonad (enččiden 7 ujezdan da 55 volostiden sijas), sen lugus Louhin da Kesten'gskan rajonad. Ned nügüd' oma-ki Louhin rajonan teritorijan päpala.

Vodel 1929 oli tehtud Louhin lespromhoz, mitte sidä vodel pani mecvarha 170 tuhad kubometrad mecad.

Vodel 1944 Louhin rajonan valdmehišt oli sirttud Čupa-pos'olkaha, sikš ku Louhin rajonan keskusehe tuli Kesten'gskan rajonan valdmehišt (sikš ku vointoroiden aigan Kesten'ga oli lujas muretud).

Eläjad

Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.

Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.

Россия Карелия Лоухский район ещё не имеет позиционной карты.

Venäman ekonomikan kehitoitusen endustusen mödhe eläjiden lugumär linneb[2]:

  • 2024 — 9,8 tuh. mes.
  • 2035 — 6,61 tuh. mes.
Urbanizacii

Lidnalaižiš olohiš (Louhi-, Päozerskii- da Čupa-pos'olkoiš) eläb Avaldistõrge: Ootamatu <-tehtemärk % rajonan eläjid.

Rahvahad

Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe vodel 2020 rajonas eläjiden keskes eläba nene rahvahad[3]:

Rahvahuz' Mehiden lugumär Pala
Venälaižed 8506 82,91 %
Karjalaižed 900 8,77 %
Belorusad 372 3,63 %
Ukrainalaižed 131 1,28 %
Suomalaižed 51 0,50 %
Vepsläižed 15 0,15 %
Čečencad 14 0,14 %
Litvalaižed 13 0,13 %
Tatarad 12 0,12 %
Pol'akad 12 0,12 %
Toižed[4] 233 2,25 %
Kaiked 10 259 100,00 %

Territorialiž-municipaline jagamine

Louhin municipaližehe rajonaha mülüb 7 municipališt eländsijad, sen lugus 3 lidnalašt küläkundad da 4 küläkund[5][6]: Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.

Eländtahod

Louhin rajonas om 30 eländtahod (sen lugus om 1 eländtaho lidnalaižes kundas)[7][6]. Skriptitõrge: Moodulit "Tables" pole.

Heittud elontahod

Keret'-külä.

Sijaližed ičenaižed valdelimed

  • Municipaližen rajonan pämez', Nevondišton ohjandai — Davidov Jurii Anatoljevič
  • Rajonan administracijan pämez', Lebedev Sergei Miroslavovič

Ekonomik

Rajonan ekonomikan päpohj om mecan varhapanend, mecan tegeližuz', mägen tegeližuz'.

Kul'tur

Louhin rajonas radab 41 kul'turorganizacijad, sen lugus 17 klubad, 20 kirjišt, 3 lapsiden muzikškolad.

Rajonas om tehtud 3 muzejad:

  1. Vointetabuden-muzei Sosnovii-pos'olkas,
  2. Kodirandan Pohjoižen karjalaižiden elomišton-muzei Kesten'ga-pos'olkan kul'turpertiš,
  3. Louhi-pos'olkan keksškolan muzei.

Tedo

Rajonas Vauktan meren randal om Moskvan Valdkundaližen Universitetan Belomorskan biostancii[8].

Melentartuisijad

  • Ambarnskan küläkundan territorijal raudtel Bojarskaja- da Ambarnii-stancijoiden keskes om betonmuštpacaz, mitte om pandud Murmanskan raudten sauvondan lopradoiden muštoks vodel 1916. Muštpacaz om pandud 3. kül'mkud vodel 1916 rauten rel'skingitusen tahol[9].
  • Keret' — om heittud külä Karjalan Louhin rajonas. Sijadase Keret'-jogensus Vauktan meren randal. Keret' oli tehtud voz'sadoil XV — XVI. Nece oli möndmatk Pomorjaspäi Švecijaha. Keret' — om Pühä Varlaam Keretskovan, kudamb eli voz'sadal XVI, hengeližen arvtegon sija. Hän om pandud maha küläs läz Pünä Georgijan jumanpertid. Pomorad tuleskeliba tänna miše muštta händast, händast arvosteldas da lugedas kaičijaks, konz lähted merehe. Keretiš sündui da kazvoi sarnoičii Matvei Korgujev, SSSRan kirjutajiden sebran ühtnik, "Arvostelusen znaman" ordenan kavaler.
  • Keret'-jogi om Karjalan pohjoižpolel (Venäma), jokseb Louhin rajonas da om popul'arine turistoiden keskes, kudambad tuleba tänna splavan täht erazvuiččišpäi lidnoišpäi. Jogi om ani kuti järviden čap', järved oma sidotud toine toiženke koskesižil tahoil (kostked oma 1 — 3 kategorijad jügedust da niiden piduz' om 400 — 3200 metrad). Ken paremba tahtoib tundištoittas Pohjoižen londusenke pidab tulda splavale Louhin rajonan Kert'-jogedme. Vauktad öd, marjoiden da seniden keradand, kalatuz da splavan lopus lähtend Vauktaha merehe tehtas necidä jogimatkad unohtomatomaks. Splavan aigan Uksa-jogedme rafterad voidas nägištada tetabad «Sarnaližed verajad» muštpacaz, riktud Rusttan armijan voinmehiden muštpacaz.
  • Paanajärvi (фин. Paanajärven kansallispuisto) — om valdkundaline rahvahaline puišt Karjalan Louhin rajonas da londusine erikaičuztaho. Om tehtud Venäman Valdmehišton kaskon № 331 20. semendkud vodel 1992 mödhe «miše kaita unikaližid Paanajärvi da Olangi-joden basseinan kompleksoid, kävutada niid kaičusen, opendusen da oppindan täht». Puištos om kuverz'-se mäged, miččed mülüba kaikid korktembiden kümnen Karjalan mägeden keskhe: Lunas-mägi — 495,4 m, Kivakka-mägi — 499,5 m, Mäntütunturi-mägi − 550,1 m. Puišton melentartuisija: Nuorunen-fjel'd — 576,7 m — kaikid korktemb Karjalan mägi. Mägiden mürkil mägipautkil voib vastata «rippui» sod — nece om rajonan melentartuisija. Puišton rajonas om 15 surt geologišt tahod da 54 muštpachad, miččed oma tedokal'huded.

Homaičendad

  1. ↑ en:List of largest lakes of Europe
  2. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  3. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. Том 5. Национальный состав и владение языками. Таблица 1. Национальный состав населения
  4. ↑ Аварцы (2), Азербайджанцы (7), Армяне (8), Болгары (2), Водь (4), Греки (2), Грузины (1), Даргинцы (1), Евреи (4), Казахи (2), Каракалпаки (1), Карачаевцы (2), Коми (1), Корейцы (2), Кумыки (1), Латыши (1), Марийцы (8), Молдаване (6), Мордва (9), Немцы (3), Поморы (4), Саамы (1), Таджики (4), Удмурты (1), Узбеки (2), Финны-ингерманландцы (1), Цыгане (1), Чуваши (5), Эстонцы (2), Указавшие другие ответы о национальной принадлежности (53), Нет национальной принадлежности (8), Лица, в переписных листах которых национальная принадлежность не указана (89)
  5. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  6. ↑ 6,0 6,1 Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  7. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  8. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.
  9. ↑ Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.

Skriptitõrge: Moodulit "Check for unknown parameters" pole.

Literatur

  • Малышев Г. В. Лоухи. — Петрозаводск, 1981
  • Республика Карелия: Информ. справ. пособие / Ред. Е. Г. Немкович, А. С. Кармазин. — Петрозаводск, 1999
  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. — 464 с.: ил., карт. — С. 177—178 ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)

Tarkendused

Šablon:Населённые пункты Лоухского района Šablon:Муниципальные образования Лоухского района Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Navbox" pole.

Om sadud "https://vep.megawiki.ru/w/index.php?title=Louhin_rajon&oldid=7010"