Carelia

<table class="infobox infobox- " style="" data-name="Журнал" > [[Kategorii:Vodel sündnuded painused]][[Kategorii:Vodel Печатные издания, закрытые]]

"Carelia" (ven.: Каре́лия) — Venäman literatur-taidehine da kundaliž-politine kulehtez suomen kelel, lähteb eloho Petroskoiš "Periodika"-paindištos kerdan pol'vodes (sulakus da redukus), mugažo lähteb eloho üks' nomer vepsän kelel da üks' nomer karjalan kelel.

Istorii

Om tehtud vodel 1928 Petroskoiš kut "Punakantele"-kulehtez (ven.: Красное кантеле), mitte lähtli eloho kaikuččen kun. Sen ezmäine nomer läksi keväz'kus kut "Punainen Karjala" (ven.: "Красная Карелия") ližakulehtez, kus paindihe taudehliteratur: proza, runod, dramatižed kirjutesed, publicistik, literaturkritik.

Vodel 1930, jäl'ghe ühtenzoitust "Soihtu"-kulehtesenke (ven.: "Факел"), oli udesnimitadud "Rintama"-kulehteks (ven.: "Фронт") (toižiden tedoiden mödhe vodel 1932) da vodhesai 1934 paindihe Leningradas. Sil aigal kulehtez lähtli 2 kerdad kus, sen lehtpoliden lugumär kazvoi 2,5-3 lehtpol't.

Vozil 1937—1940 "Rihtama"-kulehtesen sijas lähtli eloho kaikuččen kun ven.: "Карелия"-kulehtez karjalan kelel, konz kävutoitihe venän kelen grafik.

Vodel 1940, konz oli tehtud , suomenkeline kulehtesen tradicii oli udessündutadud, kulehtez lähteškanzi eloho suomen kelel da sen uz' nimi oli — Punalippu (ven.: Красное знамя). Suren Kodiman voinan aigan kulehtesen paindand oli azotadud. Sen rad oli pörttud tagaze jäl'ghe voinad sen-žo Punalippu-nimenke. Necen nimenke kulehtesen polhe tedištet'he Sovetskijas Sojuzas, voziden 1950 toižes polespäi — Suomes. Kulehteses paindihe nügüdläine literatur suomen kelel, Dmitrii Gusarovan da Dmitrii Balašovan kändmižed. Voziden 1980 keskpolespäi suomen kel'he kätihe Aitmatovan, Dudincevan da Sergei Dovlatovan runoid.

Vodel 1978 konz kulehtesele täudui 50 vot, se oli pauklahjoitud .

Voziden 1980 lopus, perestroikan aigan, erasiš kuiš "Punalippu"-kulehtesen tiraž oli enamb 12 000 ekzempl'arad. Pol' nomeroid mäni Suomehe podpiskan mödhe, toine pol' jagoihe Sovetskijas Sojuzas. Vodel 1989 oli paindud kulehtesen ezmäine "vepsläine" nomer.

Vodelpäi 1990 kulehtez oli udes nimitadud "Carelia"-kulehteseks (ven.: "Карелия"). Kulehtesen tegijoikš tegihe Karjalan valdmehišt.

Vodel 2013 kulehtesen tiraž vähenzui. Vodelpäi 2014 se lähteškanzi eloho kaks' kerdad vodes. Vodeks 2018 kahten nomeran keskmäine tiraž oli 665 ekzempl'arad.

Vodel 2025 "Carelia"-kulehtez lähteb eloho suomen kelel kaks' kerdad vodes (sulakus, redukus)Kaks' kerdad vodes lähteba eloho kulehtesen eriližed nomerad — nene oma literatur-taidehal'manahad: "Taival" (ven.: "Путь") — karjalan kelel da "Verez tullei" (ven.: "Свежий ветер") — vepsän kelel.

Südäimišt da znamoičend

Carelia-kulehteses paindas runod, lühüdad starinad, novellad, palaižed taidehliteraturaspäi, kirjutesed, miččed om omištadud kirjutajiden jubilejoile, znamasižile päivile. Oma kirjutesed Karjalan suomalaiž-ugrilaižiš rahvahiš, heiden kul'turas, istorijas, mugažo Karjalan rahvahaližiš erigoičusiš.

Carelia-kulehtez abutab Karjalan literaturan da publicistikan kehitoitusele. Kulehtez tegihe prozan, runoiden, publicistikan da žurnalistikan školaks. Se abutab kaita rahvahališt literaturan tradicijoid. Carelia-kulehteses paindas kirjutesed, miččed tegihe tutabikš ei vaiše Karjalas, mugažo Venämal. Kulehteses paindas kändmižed, uded kirjad, miččed lähteba eloho Karjalas da toižiš suomalaiž-ugrilaižiš valdkundoiš.

Pätoimitajad

• Lea Helo — "Punakantele"-kulehtesen ezmäine toimitai;
• Urho Ruhanen — "Rintama"-kulehtesen ezmäine toimitai;
• P. Sokolov — ven.: "Карелия"-kulehtesen kirillican grafikan toimitai;
• Antti Timonen;
• Jaakko Rugojev;
• Uljas Vikstrem (1955—1970);
• Nikolai Laine (1970—1981);
• Kalle Ranta (1981—1988);
• Galina Pronina (1988—1991);
• Paavo Vuotilainen (1991—1993)
• Robert Kolomainen (1993—2014),
• Armas Mašin (sulakuspäi vodelpäi 2014).

Literatur

• Летопись литературной жизни Карелии (1917—1961). — Петрозаводск, 1963.
• Советские финноязычные журналы 1920—1980. — Петрозаводск, 1989.
• «Карелия» ("Carelia"), ежемесячный литературно-художественный и общественно-политический журнал на финском языке с отдельными материалами на карельском и вепсском языках (рус) // Карелия : энциклопедия. В 3 т.. — Петрозаводск, 2009. — Т. 2б К-П. — С. 22—23.
• Журналу "Carelia" - 70 лет, 1998 год (рус) // Календарь памятных дат Карелии. — Петрозаводск, 1997. — С. 21—23.

Lähtked

• Официальный сайт
• Официальная группа ВКонтакте