Vladimir Putin

<table class="infobox infobox- " style="" data-name="Valdmez'" itemscope itemtype="http://schema.org/Person">Vladimir Vladimirovič Putin

Vladimir Vladimirovič Putin (ven.: Владимир Владимирович Путин, ) - Venäman Federacijan prezident, venälaine valdmez', politik, Venäman Valdkundaližen Nevondišton da Varumatomuden Nevondišton pämez' vodelpäi 2012. Aigemba oli prezidentan vozil 2000-2008, 1999-2000. Vozil 2008-2012 oli Venäman valdmehišton pämez'. Oli valitud möst Venäman prezidentaks valičusil 15-17. keväz'kud vodel 2024 (hän sai 76 277 708 än't libo 87,28 %).

Leningradan valdkundaližen universitetan juristižen fakul'tetan pästnik. Vodelpäi 1977 radoi Leningradas da Leningradan agjas sledstvennijas erištos KGB-organizacijas. Vozil 1985-1990 oli službal irdrazvedkas Germanijas. Konz pörzihe Leningradaha, radoi rektoran abunikan Leningradan valdkundaližes universitetas, jäl'ghe necidä oli Anatolii Sobčakan nevonik Leningradan lidnalaižes nevondištos. Vodespäi 1991 radaškanzi Piterin pämehen. Vodel 1996 sirdi Moskvaha da tegihe Venäman prezidentan azjoiden varu-ohjandajaks. Vodel 1997 Putin tegihe ekonomikan tedokandidataks, vodel 1999 tuli Venäman valdmehišton pämeheks.

Venäman prezidentaks Vladimir Putin tegihe vodel 1999 31. tal'vkud, konz oli heittud Boris Jel'cin. Vodel 2000 Putin oli valitud Venäman prezidentaks. Hän vägesti prezidentan valičusiš vodel 2004, 2012 da 2018. Nügüd' prezidentan radonaig om 6 (kuz') vot. Jäl'ghe tehtud Venäman Konstitucijan vajehtusid sai oiktusen tarita ičeze kandidaturad Prezidentan valičusil vodel 2024.

Ičeze ezmäižen Prezidentan Vladimir Putinan aigkeskustan aigan Venäman ekonomik jäl'ghe ekonomižid reformoid da vižkerdašt neftin da gazan arvoiden lendamišt kazvoi 7 % procentaha vodes. Putinan aigan Venäma vägesti Toižes Čečn'an voinas.

Oldes vozil 2008—2012 premjer-ministran prezidental Dmitrii Medvedeval, Putin tegi armijan da policijan reformad.

Jured

Venäman rahvahaližen kirjutamižen mödhe Vladimir Putin om venälaine. Hänen tat Vladimir Spiridonovič Putin (23.02.1911-02.08.1999) oli sündunu Pominovo-küläs Tverskin gubernijas, oli službal meriflotas, Suren Kodiman voinan ühtnik, oli pauklahjoitud medalil da ordenoil.

Hänen mam Maria Ivanovna Putina (enzne Šelomova) (17.10.1911-06.07.1998) oli sündunu Zarečje-küläs Tverskin gubernijas. Hän radoi zavodal, mäni Leningradan saubatuses päliči, oli pauklahjoitud medalil.

• 
  Tat — Vladimir Spiridonovič Putin
• 
  Mam — Maria Ivanovna Putina (enzne Šelomova)
• 
  Vladimir Putin ičeze mamanke. Heinku vodel 1958

Laps'aig da norišt

Vladimir Putin tatan modkuvanke "Bessmertnii polk"-kävelusel Moskvas, 9. semendkud vodel 2017

Hän om sündunu 7. redukud vodel 1952 Leningradas, sündundpertiš V.F. Snegir'ovan nimel Majakovskijan irdal. Oli risttud Spaso-Preobraženskijas pühäpertiš Piteriš.

Vladimir Putin oli koumanz' laps' kanzas. Kaks' vanhembad velled Al'bert da Viktor kolida edel hänen sündundad. Putinoiden kanz eli kommunal'nijas fateras Leningradas, kuni Vladimir tuli radole KGB-organizacijaha. Vozil 1960-1965 Putin openzihe školas nomer 193, sid' školas nomer 281 Tehnologižen institutan pohjal, miččen lopi vodel 1970. Vodel 1975 lopi juristižen fakul'tetan Leningradan valdkundaližes universitetas.

Vodelpäi 1964 harjoiteli dz'udod "Turbostroitel'"-sportklubas, hänen opendajad oliba Anatolii Rahlin da Leonid Usv'acov. Vozil 1970—1975 openzihe Piterin valdkundaližes universitetas juridižel tedokundal. Päzui Sovetskijan Sojuzan Kommunistižehe partijaha. Ezmäižen kerdan nägišti Anatolii Sobčakad, hän sil aigal oli necen universitetan docent.

Karjer edel tulendad valdmehištoho

Služb Sovetskijan Sojuzan KGB-organizacijas (1975—1991)

KGBn radnikan fotokuva

Vodel 1975 lopi Piterin valdkundaližen universitetan juridižen tedokundan, oli oigetud radole Valdkundaližen varumatomuden komitetaha. Siloi lopi operativižen sostavan kursoid Ohtas («401. škol») da tegihe norembaks oficeraks (vanhemb justicijan leitenant) Sovetskijan Sojuzan KGB-organizacijan teritorrialižiš erištoiš.

Jäl'ghe 1977 radoi kontrrazvedkas Sovetskijan Sojuzan KGB-organizacijas Piterin lidnan da Piterin agjan mödhe. Putinan radsija oli muga sanutud «Sures pertiš», vodel 1979 lopi kuz'kuččed kursad KGB-organizacijan korktas školas.

Vodel 1984 oldes justicijan majoran läksi opendamhas vodeks KGBn Rusttanznamenin institutha, miččen lopi vodel 1985 «irdrazvedk»-special'nostin mödhe. Oli vanhemban tedokundal, openzihe nemcan kel't.

Vozil 1985—1990 Putin radoi Germanijan demokratižes valdkundas (GDRas) KGBn irdrazvedkan mödhe. Hänen ohjandai oli sovetskijan razvedgruppan pämez' Päivnouzman Germanijas, Sovetskijan Sojuzan KGB-organizacijan ezitai Germanijan valdkundaližen varumatomuden ministerstvas polkovnik Lazar' Matvejev. Putinan ühtesradnikad Drezdenas oliba Sergei Čemezov da Nikolai Tokarev. Sovetskijale razvedgruppale oliba melentartuižed Päivlaskman Jevropan valdkundad — Amerikan sojuznikad. Nene valdkundad laskiba seižutada raketad, miččed oli oigetud Sovetskijan Sojuzan päle.

Radmatkan aigan Putin tegihe podpolkovnikaks da vanhembaks pämehen abunikaks erištos. Pigai jäl'ghe Berlinan seinän murendad 5. tal'vkud vodel 1989 nemcad tahtoiba šturmal otta sovetskijan rezidenturan pertin Angelikastrasse 4 - irdal da anastada KGBn arhivad, no Putin ilman oružijata tüništoiti kaikid da hö läksiba. Hän iče polti päčiš äi peitazjbumagoid rezidenturas. Vilukus vodel 1990 Putin lopi tömatkan da pörzihe Piterihe.

Vodel 1989 Germanijan rahvahaline armii pauklahjoiči händast bronzmedalil "Arvtegoiš".

Konz pörzihe Sovetskijaha Sojuzaha, iče ei tahtoi lähtta radole KGBn irdrazvedkan keskuzapparataha Moskvaha da tuli radole KGBn Piterin ohjandusen ezmäižehe erištoho. Vodel 1990 pertiš Liteinijal podpolkovnik Putin radoi radhonuses № 643. Necil-žo kudendel žirul susedrdhonuses radoi Sergei Ivanov — tulebas aigas Venäman polestuzminist, Putinan administracijan pämez'.

20. elokud vodel 1991, konz Piterin lidnan pämez' Anatolii Sobčak ei tahtoind tehta sidä, min polhe pakičeb GKČP, Putin kirjuti raportan da läksi KGB-organizacijaspäi; händast pästtihe.

Rad Piteriš (1990—1996)

Kevädel vodel 1990 Putinan päradsijaks tegihe Piterin valdkundaline universitet, kus hän oli rektoran Stanislav Merkurjevan abunik rahvahidenkeskeižiden küzundoiden mödhe. Merkurjev tariči Putinan kandidaturad Sobčakale möhemba.

Semendkus vodel 1990 konz Sobčakad valitihe Piterin lidnan Rahvahaližiden deputatoiden nevondišton pämeheks, Putin tegihe hänen nevonikaks.

28. kezakuspäi vodelpäi 1991 jäl'ghe Sobčakan valičendad lidnan pämeheks, — aigsijaline varapämez', 15. heinkuspäi — Piterin lidnan irdkosketusiden komitetan pämez'. Putin oli mugažo laudkundan pämehen teraviden küzundoiden mödhe.

Vodelpäi 1993 Sobčak oldes tömatkoiš verhiš maiš jäti Putinad varapämeheks.

Vodel 1994 Putin tegihe Piterin valdmehišton varapämeheks, oli mugažo irdkosketusiden komitetan pämez'. Putin kacui, kut radaba GUVD, Venäman Polestuzministerstv, Venäman FSB, prokuratur, sudad, tamožn'a, mugažo politižed da kundaližed organizacijad.

Kezal vodel 1996 Sobčak läksi da Putinan rad lopihe necil sijal.

Rad Moskvas (1996—1999)

Vodel 1996 jäl'ghe Sobčakan lähtendad Vladimir Putinad kuctihe radole Vladimir Jakovlevan udehe administracijaha, no hän ei mänend.

Pigai Putinad kuctihe Moskvaha radole Pavel Borodinan sijale, prezidentan azjoiden ohjandusen varapämeheks. Hän ohjanzi juridišt palad da verhan man elomištod.

26. keväz'kud vodel 1997 Putin tegihe Venäman prezidentan Administracijan varapämeheks — Venäman prezidentan päohjandusen pämeheks, vajehti Aleksei Kudrinad.

Venäman Federaližen varumatomuden služban pämez' Vladimir Putin. Voz' 1998 

Venäman Federaližen varumatomuden služban pämez' Vladimir Putin. Voz' 1998

25. semendkud vodel 1998 Valentin Jumaševan tahton mödhe Putin tegihe hänen ezmäižeks varapämeheks Prezidentan administracijas, hän ohjanzi regionoid.

25. heinkud vodel 1998 Putin tegihe Federaližen varumatomuden služban pämeheks. Oldes necil sijal tegi kuz' ut ohjandust. Necil sijal sai polkovnikan voinnimen.

26.keväz'kud vodel 1999 Putin tegihe Venäman Varumatomuden Nevondišton sekretarikš, jäi Venäman Federaližen varumatomuden služban pämeheks.

Vodel 1999 Boris Jel'cin päti antta valdad Putinale. Vastusel Putinanke hän sanui, miše tahtoib tehta händast venäman valdmehišton pämeheks.

Dissertacijan polestamine (1997)

Vodel 1997 году Putin polesti dissertacijan da tegihe ekonomikan tedokandidataks. Dissertacijan tem oli "Стратегическое планирование воспроизводства минерально-сырьевой базы региона в условиях формирования рыночных отношений (Санкт-Петербург и Ленинградская область)" Piterin mägi-institutas. Dissertacijan tedo-ohjandai oli ekonomikan tedodoktor, professor Vladimir Fedosejev.

Valdmehišton pämez' (eloku — tal'vku 1999)

7. elokud vodel 1999 bojevikad ühtes Basajevanke da Hattabanke tuliba Dagestanaha, sijaližed islamistad sanuiba šariatan ohjandusen polhe botlihskijas da Cumandiskijas rajonoiš. Nece oli varastamatoi azj Putinan täht.

9. elokud Jel'cin tegi Putinad Venäman valdmehišton aigsijaližeks varapämeheks da pani Sergei Stepašinan sijale. Necil-žo päiväl videopaginas hän nimiti Putinad ičeze jäl'gnikaks.

16. elokud Valdkundaline Duma vahvišti händast valdmehišton sijale. Necil radsijal Putin vaumiči da ohjanzi operacijan bojevikoiden vasthapäi.

Sügüz'kus vodel 1999 Venämal oli tehtud terroristižid azjtegoid — pertiden poukahtusid Buinakskas, Moskvas (Gurjanovan irdal da Kaširskijal šossel), Volgodonskas, konz žertvakš tegihe enamb 300 mest.

18. sügüz'kud Čečn'an röunad oli sauptud venölaižil voinvägil. 1. redukud Venäman armijan tankad tuliba Stavropolin röunaspäi da Dagestanaspäi Čečn'an Naurskijaha da Šelkovskijaha rajonoihe.

30. tal'vkud vodel 1999 oli paindud Putinan kirjutez, kus hän sanui Venäman männudes aigas, tubebas aigas da planoiš, kus päazjas oma patriotizm, deržavnost', valdkundaližuz', vägev valdkund.

Valdkundaližen Duman valičusil Putinan politine "Jedinstvo"-partii sai 23,3 % än't da sai toižen sijan.

Prezidentan aigsijaline pämez' (31. tal'vkud vodel 1999 — 7. semendkud vodel 2000)

Vladimir Putin, Prezidentan administracijan pämez' Aleksandr Vološin da Boris Jel'cin.
31. tal'vkud vodel 1999

31. tal'vkud vodel 1999 Putin tegihe aigsijaližeks prezidentaks, sikš ku Jel'cin läksi aigemba valičendoid.

Ezmäižeks valdkundaližeks aktaks, mittušt allekirjuti aigsijaline Prezident Putin, tegihe käsk "Garantijoiš Venäman Prezidentale da hänen kanznikoile". Käsk koski koskmatomut da toižed ližaoiktused. Vodel 2001 Vladimir Putin allekirjuti mugoižen-žo federaližen zakonan.

Ezituz Vladimir Putinan inoguracijas (2000) Kremliš. Moskva, 7. semendkud vodel 2000

prezidentan valičusil 26. keväz'kud vodel 2000 Putin vägesti ezmäižes turas da sai 52,94 % än't.

Prezidentan ezmäine da toine aigkeskustad (2000—2008)

7. semendkud vodel 2000 Putin tegihe todesižeks Venäman prezidentaks. 17. semendkud vodel 2000 hän pani Venäman valdmehišton pämeheks Mihail Kasjanovad.

4. uhokud vodel 2004 Kasjanovan valdmehišt ajatihe, udeks pämeheks tuli Mihail Fradkov.

14. keväz'kud vodel 2004 Putin oli valitud prezidentaks toižel kerdal, sai 71,31 % änid. Hän tegihe todesižeks Venäman prezidentaks 7. semendkud vodel 2004 года.

Putin Kizilas, Tivan Valdkund, 15. elokud vodel 2007

12. sügüz'kud vodel 2007 Putin ajoi Fradkovan valdmehištod, valdmehišton pämeheks tuli Viktor Zubkov.

7. semendkud vodel 2008 hänen sijale tuli Dmitrii Medvedev. Äjak se päiväd aigemba Putis sai toižen sijan Mail'man sadan valdakahan ristitun keskes.

Toine Čečn'an voin

Vladimir Putin Čečn'an administracijan pämehenke Ahmat Kadirovanke. Fotokuva om Venäman prezidentan press-služban, Rostov-na-Donu, 8. kül'mkud vodel 2000

Uz' sur' voin Čečn'as toi äi ristituiden žertvoid. Keväden augotišeks vodeks 2000 federaližed voiskad otiba Groznii-lidnad da pidiba valdas Čečn'an surembad territorijad. Keväz'kus vodel 2000 sigä ezmäižen kerdan (vodelpäi 1991) oli tehtud sijad änestamižen täht Venäman valičusil. Federaližiden valdoiden sojuznikad oliba Ičkerijan muftii Ahmat Kadirov, hänen poig Ramzan da komandirad. Jo sügüzel vodel 1999 hö oliba federaližiden valdoidenke. Kezakus vodel 2000 Putin pani Ahmat Kadirovad Čečn'an administracijan pämeheks. Keväz'kus 2003 Čečn'as mäni referendum, kus oli vahvištadud Čečn'an konstitucii, mitte oli tehtud federaližiden zakonoiden mödhe. Vodel 2003 Ahmat Kadirov oli valitud Čečn'an pämeheks, vodel 2004 hän koli terraktan aigan. Hänen poig Ramzan Kadirov tegihe Čečn'an pämeheks sulakus vodel 2007.

Toine Čečn'an voin lopihe 16. sulakud vodel 2009 kontrterroristižen operacijan režiman heitändal.

Terrorizmad vasthapäi Pohjoiž-Kavkazal

Jäl'ghe surt voinoperacijad Čečn'as separatistad jatksiba vedäda voinad vederaližid valdoid vasthapäi, tegiba diversijoid da terraktoid. Bojevikad tuliba Gudermesaha sügüz'kus vodel 2001 da Ingušetijaha sügüz'kus vodel 2002. Vodel 2003 oli taht tulda Gruzijaha Dagestanan kal't, no kaks' kud oliba jugedad bojad.

Lujas varastamatoi azj oli Čečn'an bojevikoiden anastamine Teatrkeskuses Dubrovkal, se oli Moskvas 23. redukud vodel 2002.

Bojevikad tegiba erasid teraktoid, kuna ühtniba akad-surmitajad Moskvas, kaks' poukahtust "Kislovodsk - Mineraližed veded"-elektropojezdoiš. Sid' oli bomboiden poukahtused Moskvan metropolitenas. 6. uhokud vodel 2004 jäl'ghe teraktad "Avtozavodskaja"-stancijal Putin sanui, miše «Venäma ei pagiže terroristoidenke, se ambub heid». 13. uhokud Kataras venälaižed eriližed službad ambuiba čečenalaižen separatizman johtajad Zalihman Jandarbijevad, hän ühtni terraktaha Dubrovkal.

24. elokud vodel 2004 akad-surmitajad tegiba kahten lendimiden poukahtused, niiš oliba ristitud, hä lendiba Domodedovo-aeraportaspäi. 1. sügüz'kud bojevikad oliba plenha školan Beslanas (Pohjoiž-Osetii), oliba plenha enamba tuhad last da aigvottušt ristitud.

Keväz'kus vodel 2005 FSB abuti ampta Ičkerijan prezidentad Aslan Mashadovad. 31. vilukud vodel 2006 Putin sanui kontrterroristižen operacijan lopus Čečn'as. necil-žo vodel oli amptud terrorist № 1 Šamil' basajev.

Vodel 2019 Putinan aigan terroristad otiba plenha ristituid Teatraližes keskuses Dubrovkal Moskvas da školas Beslanas, nece oli kaikid jugedembad aigkeskustad.

Politižen sisteman teform

Vodel 2000 Putin ičeze käsköl tegi federaližiden ümbrusiden ezitajiden institutan. Zavodihe sur' rad regiolaižiden zakonoiden vajehtamižes.

Ezmäine sur' reform konstitucionno-politižes sistemas oli tehtud vodel 2000, konz oli vajehtadud Venäman Parlamentan sistem. Regionoiden gubernatorad da parlamentan pämehed oliba aigemba Venäman Parlamentan ühtnikad, nügüd' hö tegihe ezitajikš; nügüd' ühten ezitajan Venäman Parlamentaha kaikenaigaižele professionaližele radole oigendab gubernator, toižen ezitajan - regionan parlament. Necil-žo vodel Prezident tegi Venäman Valdkundaližen nevondišton, sen ühtnikoikš tegihe subjektoiden pämehed.

Jäl'ghe terroristišt aktad Beslanas 13. sügüz'kud vodel 2004 Putin sanui, miše tahtoib heitta regionoiden pämehiden valičendoid, miše tehta parembaks regionaližiden da federaližiden valdmehiden radod, pidäda vastust terrorizmale effektivižesti. Vodel 2004 tuli eloho zakon, miččen mödhe regionoiden pämehed valitas regionoiden parlamentoil neniš kandidaturoišpäi, miččid taričeb Prezident. Vodelpäi 2005 regionoiden pämehed lähteškanziba radolpäi iče, sikš miš "kadotiba uskondad".

Putin Kizilas, Tivan Valdkund, 15. elokud. vodel 2007

Tal'vkus vodel 2003 Valdkundaližen Duman valičusil vägesti "Jedinaja Rossia"-partii, mitte oli tehtud vodel 2001, konz ühtenzoitihe "Jedinstvo" da "Otečestvo - kaik Venäma" - organizacijad.

Kevädel vodel 2005 tuli eloho zakon valičusiš Valdkundaližehe Dumaha vaiše partijan lugetišiden mödhe. Valičend territorijoiden mödhe oli heittud. Oli tehtud vajehtusid federaližes zakonas, nügüd' vägestadud partijan ezitajad voiba antta ičeze kandidaturoid gubernatoran sijale.

Oiktuz'sisteman reformad

Vodel 2000 Prezidentan Putinan käskön mödhe oli tehtud radgrupp zakonoiden parembzoitusen mödhe sudan alovehes. Udel vodel oli vahvištadud mugoižed zakonad kut: "Venäman sudan radnikoiden statusan polhe", "Venäman sudan sisteman polhe", "Venäman konstitucionnijan sudan polhe" da "Venäman advokatoiden ardon polhe".

Vodel 2001 Putin allekirjuti Venäman uden kriminaližen-processualižen kodeksan, vodel 2002 — Venäman arbitražan processualižen kodeksan, sid' — Venäman ristitun processualižen kodeksan.

Vodel 2007 oli allekirjutadud zakon Prokuraturan tarkišteluzkomitetan tegemižen polhe, vodel 2011 Venäman tarkišteluzkomitet tegihe erižeks erištoks da läksi Prokuraturaspäi.

Vodel 2013 Putin tariči ühtenzoitta Korktan da Ülembaižen arbitražan sudad Venämal, tegi vajehtusid Venäman konstitucijas. Uz' ühtenzoittud Ülembaine sud Venämal zavodi radod 6. elokud vodel 2014.

Vezialuižen "Kursk"-venehen uppond

Vezialuižen "Kursk"-venehen uppond oli 12. elokud vodel 2000 Barencan meres, se tegihe äjiden vzrivoiden taguiči, uppoi 118 mest.

Ekonomikan kehitoituz

Pagištes ekonomikan ühthevedoiš Venäman Prezidentan Putinan aigan (voded 2000—2007), enzne Tomas Grem Amerikan rahvahaližen varumatomuden nevondišton vanhemb pämez' Venäman mödhe kirjuti: "Ekonomik ei vaiše pörzihe hüväle sijale jäl'ghe vozid 1990, no tegi elon oloid parembikš. Venämal om keradud koumanz' kuldaižen vara jäl'ghe Kitajad da Japonijad".

Venäman ekonomikas kazvoi tegeližuden, manradoiden, sauvomižen, ristituiden rahatulon VVP. Tegihe vähembaks ristituiden lugumär, ked eläba goll'uden pirdan taga (29 % vodel 2000 da 13,4 % vodel 2008), tegihe vähembaks radnikoiden lugumär 10,6 % vodel 2000 da 6,2 % vodel 2008.

Vodel 2005 Putin sanui nel'l'an rahvahaližen päprojektan tegemižes social'no-ekonomižes alovehes: «Tervhuz'», «Openduz», «Eländsija» da «Agrotegeližuden kompleksan» kehitoitamine. Vodel 2018 Putin allekirjuti käskön uziden rahvahaližiden projektoiden tegemižes: «Rahvahan rahoituz», «Hüväd olod elon täht» da «Ekonomikan kazvatuz».

22. elokud vodel 2012 Venäma tuli Mail'man möndogranizacijan ühtnikaks.

Vodel 2006 paginas Federaližele Keradusele Putin sanui azjoiš sündundan kehitoituses Venämal: lapsiden ližaopendusen melentartusiš, «mamoin rahoituz»-tegemižes da toižiš azjoiš.

1. uhokud vodel 2008 Stabilizacionnii fond oli jagatud Varafondaha da Rahvahaližen hüvinvoindan fondaha. Ezmäine oli tehtud b'udžetan deficitan ližadusen täht, toine - rahvahan pensijoiden tegemižen täht, no miččed se rahad mäniba infrastrukturan projektoihe.

Vozil 2000—2010 verazmaižiden investicijoiden lugumär Venämal kazvoi: 11 mlrd dollaraspäi vodel 2000 - 115 mlrd dollarahasai vodel 2010.

Valdmehišton da suren biznesan ühthižrad

Prezidentan radon augotižespäi Putin sanui, miše "kaik biznes seižub ei edahan kaikiš subjektoišpäi da läheli valdmehištonno". Surile biznesmehile oli sanutud, miše privatizacijan satused ei linne vajehtadud. Üks' tärksoiš pätandoišpäi oli suren biznesan vällemb painastuz Venäman politikaha. Jevrosojuz ei sanu enamba venälaižiš biznesmehiš kut «oligarhoiš».

Biznesmehed, kudambad tegihe milliarderoikš vozil 1990, nügüd' ei painastagoi politikaha da valdmehištoho, erased putuiba t'ur'moihe. Niiden keskes oli "Media-Most" - holdingan pämez' Vladimir Gusinskii. Läksi Venämalpäi tetab biznesmez' Boris Berezovskii, hän möi ičeze ORT, "Sibneft'" da "Aeroflot" - kompanijoiden akcionernijan rahoitusen palad da sai läz kaht milliardad dollarad. Muga "Ezmäine kanal (Rossia)", "Rossia-1" da "NTV" Venäman pätelekanaloiden vald sirdihe valdkundaližile kompanijoile da valdmehištole.

Vodel 2003 zavodihe "JUKOSan azj". Oli pandud t'ur'mha Platon Lebedev da Mihail Hodorkovskii. 24. uhokud vodel 2004 kahtes polenke nedališ prezidentan valičusihesai Putin oigenzi lebule Mihail Kasjanovan valdmehištod.

Kezakus-heinkus vodel 2004 prezidentan abunik — Venäman Prezidentan administracijan varapämez' Igor' Sečin oli valitud valdkundaližen "Rosneft'"-neft'kompanijan pämehiden nevondištoho da tegihe sen pämeheks. Pigai "Rosneftihe" tuli "Juganskneftegaz"-neftin saskelmižen konpanii, mitte aigemba oli JUKOSas.

Irdpoline politik

Vladimir Putin Venäma-NATOn sammitan ištundal. Voz' 2002

Ezmäižiš päivišpäi Prezident Putin sanui tarbhaižes ühthižrados Päivlaskmanpolenke, siš lugus NATOnke. 5. keväz'kud vodel 2000 paginas "Bi-bi-si"-telekanalal hän homaiči, miše "Venäma - nece om jevropalaižen kul'turan pala", NATO ei ole vihanik, no Venäma ei tahtoi, miše NATO levenzoitaižihe.

Tem Venäman tulendas NATOho oli letud Vladimir Putinan da Bill Klintonan paginan aigan vodel 2000 Moskvas.

Vodel 2000 Prezidentan Putinan käsköl oli vahvištadud "Venäman irdpoline koncepcii". Sen päidei - valdkundan varumatomuz; kaikenaigaine da oiged mirun järgenduz; kožmuz verhiden valdkundoidenke.

Prezidentan Džordž Bušan ezmäižen aigkeskustan aigan (2001—2005) azjtedajad pagižiba korktas venäma-amerikalaižes ühthižrados.

Lähenzoituz Venäman da Päivlaskman polen keskes tegihe jäl'ghe terroristižid azjtegoid 11. sügüz'kud vodel 2001 Amerikas, konz Venäma tuli abuhu rahvahidenkeskešt terrorizmad vasthapäi. Vö lähembaks tegihe ühthižrad, konz Venäma ühtni antiterroristižehe koalicijaha, mittušt Amerik tegi voinan vaumičendan da tegemižen täht taliboiden vasthapäi Afganistanas, da konz oli allekirjutadud Rimas deklaracii "Venäma - NATO: uded kosketused". Deklaracijan mödhe oli tehtud Venäma-NATOn nevondišt ("Kaks'kümnen nevondišt"). Россия предоставила своё воздушное пространство для транзита военных грузов и военнослужащих США и НАТО в Афганистан.

Vodel 2001 Venäman pämehišt sanui voinbazoiden sauptamižes Kubal da Vjetnamas.

Professor Andre Libih pagiži, miše Venäman da Amerikan edeližes lähenzoituses vozil 2000 telusti iče Amerik, konz vodel 2001 läksi Kožmusespäi raketpolestussen sisteman pidätusen polhe. Venäman melen mödhe Amerik murenzi toivoid udele ühthižradole da toi destabilizacijad mail'maha. Venäma läksi СНВ-II - kožmusespäi, mitte oli vajehtadud toižeks Kožmuseks strategižiden tulendpotencialoiden vähenzoitusen polhe, se oli allekirjutadud semendkus vodel 2002.

Uz' krizis Venäman da Päivlaskman polen keskes oli vodel 2003, konz Amerik ühtes sojuznikoidenke tuli Irakaha, miše ajada Saddam Huseinan valdad. Venäma ühtes Germanijanke da Francijanke lajiba Amerikad, miše se mäneb siriči Ühtenzoittud Rahvahiden Organizacijan Varumatomuden Nevondištod. No sid' Jevropa oli ühtes Amerikanke. Putinan sanoiden mödhe vodel 2012, Venäman da Amerikan keskes tegihe rida ani siloi, konz Amerika tuli Irakaha vodel 2003, sündui el'getomuz'.

Vodel 2003 Gruzijas zavodihe "rozoiden revol'ucii", konz vodel 2004 oti valdad Mihail Saakašvili. Hänen aigan Venäman da Gruzijan keskes oliba kaikid jugedembad kosketused, da völ painasti voin Gruzijas vodel 2008.

Vodel 2004 NATOn al'jansha tuli seičeme valdkundad, miččed oma röunal Venämanke - Estonii, Latvii da Litva. 12 vodes päliči Putin Kriman paginas sanui: «Meid mainitadas, kaik pätused tehtas meiden sel'gan taga.».

Prezidentvaličusil Ukrainal vodel 2004 venälaižed valdad tugeziba Viktor Janukovičad — hän tahtoi sebrastada ekonomikan polespäi Venämanke. No uz' Ukrainan prezident Viktor Juščenko kacui Jevropan polhe da tahtoi ühtneda NATOho. Venäma oli Juščenkon politikad vasthapäi. Viž vot Ukrainan da Venäman keskes oliba jugedad kosketused (2004—2009).

Vodel 2004 Putinan tömatkan aigan Pekinaha, hän allekirjuti kožmusen siš, miše KNR andab Tarabarovan saren da Suren Ussuriiskan saren palan Amur-jogel üleižel pindal 337 km² da völ pol' Surt sar't Argun'-jogel; nece pani lopud küzundas venä-kitajalaižen röunan polhe.

Žak Širak, Lüdmila Putina, Vladimir Putin, Džorž Buš-noremb da Lora Buš. Moskva, parad 9. semendkud vodel 2005

Vodel 2006 Venäma oli päjohtai «Sur' Kahesa»-gruppas.

Voz' 2006 kosketused Venäman da Amerikan keskes tegihe hondombikš Gruzijan taguiči, konz Saakašvilin prezidentan aigan Gruzii tuli Amerikan pol'he. Venäma saupsi lendandmatkad Gruzijaha da avtomašinoiden tulendad.

Vladimir Putin "Sur' P'otr"-atomkreiseral pohjoižflotan opendusen aigan. Voz' 2005

Vozilpäi 2000 pagiži pahoin Amerikan voinplanoiš irdpolitikas. Hän oli vasthapäi, miše Amerik sirdiži amerikalaižid voinmehid da protivoraketan polestuzsistemad Päivnourmanpolen Jevropas. Putin oli vasthapäi, miže Amerik pätab kaik jugedused voinvägil.

Miše vastustada Amerikale vodel 2012 Venäma pani Kaliningradan agjas "Iskander"-raketkompleks.

Vodel 2008 kosketued Venäman da Amerikan keskes tegihe völ pahembikš, konz NATO sanui Ukrainan da Gruzijan tahtos tehtas sen ühtnikaks, nece painastab Venäman varumatomudele.

Putin kaiken aigan lugi, miše NATOn sirdämine päivnouzmanpolhe tob Venämale varud. Putin tugezi Abhazijan da Suvi-Osetijan pämehiden päl'gästust heiden ripmatomuden varus. 24. kül'mkud vodel 2014 Venäman da Abhazijan prezidentad allekirjutiba Sočiš kožmusen kümneks vodeks ühthižrados, sen mödhe hö teheba ühthižen polestusen da voiskiden ühtenzoitusen kahten valdkundoiden keskes.

Valdmehišton pämez' (2008—2012)

Putinan toine valdmehišt

8. semendkud vodel 2008 jäl'ghe Dmitrii Medvedevan inoguracijad Valdkundaline Dum vahvištoiti Putinan kandidaturad Venäman valdmehišton pämehen sijale. Medvedev allekirjuti käskön necil-žo päiväl. 12. semendkud Vladimir Putin sanui, ken mülüb udehe Venäman valdmehištoho.

27. semendkuspäi vodelpäi 2008 18. heinkuhusai vodhesai 2012 Putin oli Belorussijan da venäman sojuzvaldkundan ministroiden nevondišton pämehen.

Prezidentan valičendad (2012)

Prezidentan valičendoil 4. keväz'kud vodel 2012 Putin vägesti ezmäižes turas, sai 63,6 % änid.

Irdpolitik (2008—2012)

Vodel 2008 voin Gruzijas toi ut Venäman vastustust Päivlaskman polele. Konz Gruzii zavodi ampta Suvi-Osetijad da venälaižid mirotvorcoid siš, premjer Putin da prezident Medvedev pätiba voinoperacijan augotižes, miše kucta Gruzijad mirule. Venäma vahvištoiti Suvi-Osetijan da Abhazijan ripmatomut.

Oldes valdmehišton pämehen Putin aktivižesti ühtni BRIKS gruppan tegemižehe (Brazilii, Venäma, Indii, Kitai, Suvi-Afrokan Valdkund). Putin pagiži, miše nellän valdkundan ekonomiksisteman VVP ülitab Amerikan da Jevropan VVPd.

Vodelpäi 2009 Putin zavodi pagišta Venäman, Kazahstanan da Belorussijan ahthas ekonomižes integracijas, sen taguiči oli tehtud Venäman, Kazahstanan da Belorussijan tamožn'an žhtištuz. Putin arvosteli necidä kut "ezmäine hašk neniden valdkundoiden ekonomižiden da mändsidoiden udessündutamižes postsovetskijan aigan".

Vladimir Putin da Amerikan vice-prezident Džozef Baiden vodel 2011

Vodel 2011 Venäman, Ukrainan, Belorussijan, Kazahstanan, Armenijan, Moldavian, Kirgizijan da Tadžikistanan valdkundoiden pämehed allekirjutiba kožmusen joudajan möndan zonan tegemižes.

Uz' murenduz Venäman da Päivlaskman polen keskes sündui vodel 2011, konz Putin rindati NATOn voinoperacijad Livijas ristmatkanke.

Prezidentan valičendad (2012)

Prezidentan valičendoil 4. keväz'kud vodel 2012 Putin vägesti ezmäižes turas, sai 63,6 % ristituiden än't.

Kandidat Venäman prezidentaks Gennadii Z'uganov, "Jabloko", "Drugaja Rossia" da toižiden organizacijoiden pämehed pakičiba tehva valičendoid legitimižitomikš, sanuiba äjiš vigoiš valičendoiden aigan.

Prezidentan koumanz', nellänz' da videnz' aigkeskustad (vodelpäi 2012)

Vladimir Putin tegese Venäman prezidentaks

Koumandel kerdal Vladimir Putin tegihe prezidentaks 7. semendkud vodel 2012. Necil päiväl hän allekirjuti semendkun käskoid. Udel päiväl hän tariči Valdkundaližele Dumale Dmitrii Medvedevan kandidaturad Venäman valdmehišton sijale, a konz händast vahvištadihe, käski kerata ut valdmehištod.

Ekonomine situacii jäl'ghe mail'man rahoiden krizisad vodel 2012 oli jügedemb, mi Putinan ezmäižen da kahten aigkeskustan radon aigan.

12. kezakuspäi vodelpäi 2013 Putin tegihe Kaiken Venäman rahvahaližen frontan pämeheks.

18. keväz'kud vodel 2018 Putin oli valitud Venäman prezidentaks nelläks aigkeskustaks, sai 76,69 % änid.

7. semendkud vodel 2018 Putin nelländel kerdal tegihe Venäman prezidentaks oficialižesti.

15. vilukud vodel 2020 Putin tariči tehta vajehtusid Venäman zakonoiden kogomusehe: prezident voib olda enamba mi kaks' aigkeskustad.

Vodel 2020 году Venämal oli tehtud änestamine zakonoidenkogomusen vajehtusiš. Jäl'ghe tehtud vajehtusid prezident Putin sai oiktusen sirtta ičeze kandidaturad uzile valičusile vodel 2024.

8. tal'vkud vodel 2023 Vladimir Putin, konz pauklahjoiči venäman Gerojoid Kremliš, sanui, miše ühtneb prezidentan valičusihe vodel 2024.

Vladimir Putin oli udeks valitud Venäman prezidentaks valičusil, miččed mäniba 15-17. keväz'kud vodel 2024 (87,28 % änid, 76 277 708 rist.).

Social-ekonomine politik

Vodel 2013 Putin zavodi vastustada goll'udele Venämal, hän pani necidä küzundad Venäman pätegendaks.

Vodel 2018 Venämal sai väged pätuz Varufondan da Rahvahaližen hüvinvoindan fondan ühtenzoituses.

Vodel 2019 Putin vahvištoiti uden doktrinan sömtavaroiden varumatomudes Venämal. Azjbumagan mödhe pidi tehta mantavaroiden vara, ku tegesoiš ozutesikš — stihijad, paha sä libo huva satuz.

Vodel 2020 paginas Federaližele keradusele Putin sanui aztegoiš, miččid pidab tehta Venäman eläjiden hüvinvoindan täht.

Pensijan reform (vodelpäi 2019)

Fail:The President’s address to Russian citizens (2018-08-29).ogv 14. kezakud vodel 2018 valdmehišt sanui planoiš tehta igäd korktembaks pensijan lähtendan täht, kahtes päiväs päliči zakonanprojekt oli anttud Valdkundaližehe Dumaha kacundan täht, nece pätuz sünduti äi el'getomut rahvahan keskes. Möhemba telepaginas Putin sanui reforman tarbhudes, no tariči tehta vajehtusid. 27 сентября законопроект был принят Госдумой, 3 октября — Советом Федерации, и в тот же день его подписал Путин.

Koronavirusan pandemii (2020—2022)

Vladimir Putin lidnan bol'nicas № 40 Kommunarkas, Moskvas, kuna todas COVID-19 läžujid , 24. keväz;kud vodel 2020

Vodelpäi 2020 znamasižen painastusen social-ekonomižehe azjaha Venämal kut i kaikes mirus andoi COVID-19 pandemii. 7. sulakud vodel 2020 uzid läžujid Venämal oli enamba tuhad mest sutkoiš.

Konz Venämadme zavodi sirttas koronavirus, Putin sanui Venäman eläjile, biznesmehile abus, mittušt voib antta valdkund. Oli sanutud nlogoiden atmižes rahatuloihe bankpanendoiden mödhe, kus om enamba 1 mln rubl'ad. Venämal oli tehtud karantin. Regionoiden pämehile oli anttud ližaoiktused.

11. elokud Putin sanui vakcinan registracijas COVID-19 vasthapäi Venämal. Sügüz'kus vodel 2020 kaiked Venämadme zavodi vakcinacii. Prezidantan rad tuli onlain-režimha paginoiden aigan.

Pandemii vällenzi Venäman ekonomikad, se tegihe toižiš valdkundoiš-ki. putinan sanoiden mödhe, krizis Venämal ei tulend sistemaks vaiše sikš, miše valdkund abuti rahvahale da biznesmehile.

Voinväged

6. kül'mkud vodel 2012 Sergei Šoigu tegihe Venäman polestusen ministraks. Putin sel'genzoiti, miše nece valičend om tehtud sikš, miše hän voib "pästta eloho sured planad armijan uden vooruženijan mödhe».

Sergei Šoigu da Vladimir Putin "Vostok-2018"-voinopendusel

Mirus sündui el'getomuz' Putinan pätandas da hänen paginas, konz hän sanui Venäman sures polestuzrados. Putin ezmäižen kerdan starinoiči planoiš, tegendoiš "Srmat"-da "Kinžal"-raketkompleksoiden polhe da tošt.

Putin homaiči: "Jaderoružii Venämad vasthapäi da sen sojuznikoid vasthapäi mö otam, kut tacmine Venämale. Vastuz tuleb sid'-žo".

Jaderpidändan politik

Kezakus vodel 2020 sai vägen Putinan käsk "Venäman valdkundaližen politikan päazjoiš jaderpidändan politikas", kus om nimitadud nel'l' süd, miččiden mödhe valdkund voib kävutoitta jäderorižii:

• ballistižiden raketoiden startan Venäman da sen sojuznikoiden päle;

• jaderoružjan kävutoitamine Venäman da sen sojuznikoiden päle;

• vihanikan painastamine Venäman da sen sojuznikoiden valdkundaližiden da voinobjektoiden päle;

• agressii Venämad vasthapäi, konz valdkundal om varu.

Ičeze elo

kanz

Vladimir Putinan da Lüdmila Škrebn'ovan sai. Voz' 1983

28. heinkud vodel 1983 30-vozne Putin nai 25-voččel Lüdmila Škrebn'oval.

6. kezakud vodel 2013 telepaginas Vladimir i Lüdmila Putinad sanuiba, miše erigoitasoi. Eriganduz Putinan press-sekretarin Dmitrii Peskovan sanoiden mödhe om tehtud oficialižesti.

Lapsed da vinukad

Putinoil sündui kaks' tütärt: Maria (28. sulakud vodel 1985 Piteriš) da Jekaterina (31. elokud vodel 1986 Drezdenas) — openzihe Piterin valdkundaližes univetsitetas (putuiba vodel 2003) — Maria biologan-man tedokundal, Jekaterina — Päivnouzman tedokundal.

20. tal'vkud vodel 2012 press-konferencijan aigan Putin sanui, mišw molembad tütred oma Moskvas, opendasoiš da radaba.

15. elokud vodel 2012 Moskvas Marijal sündui poig, necen vahvišti enzne Putinan sebranik, muzikant Sergei Roldugin vodel 2014, vodel 2017 Putin iče sanui vunukan sündundas. 15. kezakud vodel 2017 Vladimir Putin sanui, miše hänel sündui toine vunuk.

Heimolaižed

• Dedoi — Spiridon Ivanovič Putin (1879—1965).
• Bratan — Igor' Aleksandrovič Putin (sünd. 30.03.1953 Leningradas), inžener, jurist, 24 vot služi Voinvägiš, radoi valdkundaližel službal, vodel 2013 "Master-bankan" vice-prezident da valdmehišton ühtnik.
• Bratan — Jevgenii Mihailovič Putin (25. uhokud vodel 1933 — 10. keväz'kud vodel 2024), lekar'-urolog, radoi Ivanovos.
• Bratanan poig — Roman Igorevič Putin (sünd. vodel 1977), "MRT kompanijoiden gruppoiden" pämehiden nevondišton pämez', MRT-AVIA kompanijan pämez'.
• Sestrin poig — Mihail Šelomov. Vozil 2000 - 2017 radoi päazjantedajan Piterin Sovkomflot-ofisas. Tütärkompanijoiden abul hänel om 8,4 % "Rossia"-bankan akcijad, 12,47 % Sogaz-bankan akcijad (vodelpäi 2004), 100 % Sogaz-Elomišt kompanijan (vodelpäi 2009) da 50 % Igora draiv - kompanijan akcijad.
• Plem'annik bratanan polespäi — Mihail Putin. Lekar', vodel 2018 tegihe Gasprovan varapämeheks.

Putin kul'tuuras

Putinad paksus johtutadas popul'arižes, tannaz-, internetkul’turas. Hänele omištadas kuvad, plakatad, pajad, graffiti, videod da fil’mad (neniden lugus dokumentaližed fil’mad), anekdotad da tošt. Pagištes sovetskijas «Семнадцать мгновений весны»-fil’man zakonotomas tedištelijas kinontedajad Stiven Lovell da Mark Lipoveckii löudaba ühtejittušt Putinan da Štirlican keskes, homaičeba, miš molembad navediba da kaičeba Kodimad jevropalažen imidžanke.

Filatelijas

Geidar Alijevanke Azerbaidžanan počtmarkas (2001)

V. V. Putinale on omižtadud Venäman koume počtmarkad, mugažo Azerbaidžanan , Korejan demokratižen rahvahan valdkundan, Liberien, Moldavijan, Slovakijan, Slovenijan, Ukrainan da Uzbekistanan počtmarkad.

Fil’mografii

• 2001 — ven.: «Путин. Високосный год». Fil’m Vladimir Putinan ezmäižes vodes prezidentan aigan.
• 2007 — «55» — Nikita Mihalkovan dokumentaline fil’m Vladimir Putinan pämehen rados. Ozutadihe Putinan 55-voz'päiväks.
• 2012 — fil’m ven.: «Путин, Россия и Запад»
• 2015 — ven.: «Президент» — Venäman Vladimir Solovjovan dokumentaline fil’m.
• 2015 — ven.: «Крым. Путь на Родину» — Venäman Andrei Kondrašovan dokumentaline fil’m.
• 2015 — ven.: «Миропорядок» — Venäman Vladimir Solovjovan dokumentaline fil’m.
• 2016 — ven.: «Украина в огне» — amerikalaine Igor' Lopat'onokan dokumentaline fil’m.
• 2017 — ven.: «Интервью с Путиным» — amerikalaine Oliver Stounan nel'l'sarnaine dokumentaline fil’m.
• 2017 — ven.: «Большой, любимый, дорогой» — Venäman lühüd lapsiden Desjataja muza -studijan dokumentaline fil’m.
• 2018 — ven.: «Валаам» — Venäman Andrei Kondrašovan dokumentaline fil’m.
• 2018 — ven.: «Миропорядок 2018» — Venäman Vladimir Solovjovan dokumentaline fil’m.
• 2018 — ven.: «Путин» — Venäman Andrei Kondrašovan dokumentaline fil’m.
• 2018 — ven.: «Свидетели Путина» — Venäman Vitalii Manskoin dokumentaline fil’m.
• 2018 — ven.: «Дело Собчака»  — Venäman Vera Kričevskoin dokumentaline fil’m.
• 2019 — ven.: «В борьбе за Украину» — amerikalaine Igor' Lopat'onokan nel'l'sarnaine dokumentaline fil’m.
• 2020 — britanialaine mini-serial ven.: «Путин: история русского шпиона». Kolmesarjaine dokumentufil’mu.
• 2024 — Vladimir Putinan pagin Tucker Carlson Network-platforman augonpanijan Taker Karlsonanke.

Pauklahjad da arvnimed

• Venälaižiden da verhiden maiden akademijoiden da universitetoiden arvostadud tedodoktor.

• Rahvahaližen kundaližen premijan P'otr Suren nimel laureat (2001), premijan laureat "Ortodoksižiden rahvahiden ühtmuden hüväs rados" (2002), Andrei Pervozvannijan premijan laureat "Uskondas" (2004), Konfucijan nimen premijan laureat (Kitai, 2011).

• Kevädel vodel 2024 Venäman specnazan universitet Gudermesas sai Vladimir Putinan nimen Čečn'as.

• Sulakus vodel 2025 Vladimir Putin VII Rahvahidenkeskeižen etnosportan foruman aigan Piteriš tegihe Mail’man etnosportan federacijan premijan laureataks ezikoituses .

Voinnimi da klassan čin

• Polkovnik varus (1999)
• Venäman Federacijan 1. klassan nügüdläine valdkundaline nevonik (3. sulakud vodel 1997)

Bibliografii

• Путин В. В. Стратегическое планирование воспроизводства минерально-сырьевой базы региона в условиях формирования рыночных отношений (Санкт-Петербург и Ленинградская область): дисс. … канд. экон. наук. — Санкт-Петербург, 1997. — 218 с.
• Избранные речи и выступления. — М.: Книжный мир, 2008. — 471 с.
• Прямая речь. — М.: Звонница-МГ, Новый ключ, 2016. — Т. 1—3. — 1000 экз.
• Путин В. В. Россия на рубеже тысячелетий // Независимая газета. — 1999. — 30 декабря.
• Владимир Путин Почему трудно уволить человека // Русский пионер. — 2009. — 16 июня.
• Путин В. В. Россия сосредотачивается — вызовы, на которые мы должны ответить // Известия. — 2012. — 16 января.
• Путин В. В. Россия: национальный вопрос // Независимая газета. — 2012. — 23 января.
• Путин В. В. О наших экономических задачах // Ведомости. — 2012. — 30 января. — № 15(3029)
• Путин В. В. Демократия и качество государства // Коммерсантъ. — 2012. — 6 февраля. — № 20/П (4805)
• Путин В. В. Строительство справедливости. Социальная политика для России // Комсомольская правда. — 2012. — 13 февраля.
• Путин В. В. Быть сильными: гарантии национальной безопасности для России // Российская газета. — 2012. — 20 февраля. — № 35(5708)
• Putin V. A Plea for Caution From Russia // The New York Times. — 2013. — September 11.
• Wladimir Putin Offen sein, trotz der Vergangenheit // ZEIT ONLINE.
  22. Juni 2021

Tarkendused

• ТАСС, 7 октября 2021. Биография Владимира Путина
• — oficialine sait Путина Владимира Владимировича
• Архив сайта Председателя Правительства РФ В. В. Путина (2008—2012)