Tatjanan päiv

Kodvdud kirjutez

<table class="infobox infobox- " style="" data-name="Praznik" >Tatjanan päiv

Venälaižiden üläopenikoiden päiv (ven.: День росси́йского студе́нчества (toižeks Tatjanan päiv (ven.: Татья́нин день) vai Üläopenikan päiv (ven.: День студе́нта)) — muštpäiväd Venämal, a mugažo Pühän mokičijan Tatiana Rimskajan muštpäiv ortodoksižes kalendariš. 12. (23) vilukud vodel 1755 Pühän mokičijan Tatiana Rimskajan päiväl imperatric Jelizaveta Petrovna allekirjuti käskön Moskvan universitetan avaiduses. Siš aigaspäi Tatjanan päiväd zavottihe praznuita kut universitetan sündundpäiväd, möhemba kut üläopenikoiden päiväd.

Vodelpäi 2005 25. vilukud Venämal praznuitas Venälaižiden üläopenikoiden päiväd oficialižesti.

Pühän mokičijan Tatjanan jumalaine, XIX voz'sada

Venälaižiden üläopenikoiden päivän istorii

12. (23.) vilukud vodel 1755, n muštpäiväl venälaine imperatric Jelizaveta Petrovna hüväksi Ivan Šuvalovan pakičendan i allekirjuti käskön Moskvan universitetan avaidamižes, mitte tegihe . Om kaitud johtutesed:

Möhemba vodel 1791 ühtes vanhan sauvotusen paviljonoišpäi oli tehtud Pühän mokičijan Tatjanan pühäkodi, a iče Pühä Tatjana tegihe kaikiden venälaižiden üläopenikoiden kaičijaks.

Praznik oli vahvištoittud vodel 1850. Päivmäraks valitihe ei käskön allekirjutesen päiväd, a mokičijan Tatjanan praznuičendpäiväd, hänen muštoks oli-ki pühätud universitetan pühäkodi. Ezmäi nece oli üläopenikoiden praznik, möhemba sidä zavodiba praznuita toižiden openduzerištoiden üläopenikad.

Pühän mokičijan Tatjanan pühäkodi Mohovaja-irdal (Moskva)

Okt'abr'skijan revol'ucijan jäl'ghe Tatjanan päiväd jouhtutadihe harvoin. Konz vodel 1995 Moskvan universitetas avaitihe pühäkodi mokičijan Tatjanan muštoks, necidä praznikad udes zavottihe praznuita. Voden 2005 vilukun 25. päiväspäi se praznuitas Venämal kut Üläopenikan päiväd.

Praznik om sidotud üläopenikoidenke, sikš ku 25. vilukud om jälgmäine openduzsessijan päiv ezmäižes semestras, miččen jäl'ghe zavodiše üläopenikoiden tal'vpästused. Sen ližaks, Tatjana grekan kelespäi kändase kut "sädai", mi mugažo om sidotud Moskvan universitetan sädandanke.

Praznuičend

Üläopenikan päiv praznuitihe Venälaižes imperijas veslas da judukahašti. Sikš nece praznik pidetihe vaiše Moskvas, no sen praznuičendaha ühtni kaik lidn. Praznik zavщdihe loičendaspäi universitetan pühäkodiš, möhemba universitetha kuctihe korktoid adivoid i pidetihe oficialižid praznikazjtegoid. Ičeze surmahasai sur' kn'az' Segei Aleksandrovič ičeze akanke JelizavetaF'odorovnanke joga voden oliba necil praznikal. Oli uskon, ku ken-ni üläopenioišpäi sab ühten änikoišpäi, miččid lahjoitihe surele kn'agin'ale, se ristit linneb ozakahan i hüvin päzub ekzamenoišpäi.

Jäl'ges judukahad da veslad praznikazjtegod mäniba lidnas. Eskai francialaine L'usjen Olivje, enzne "Ermitažan" ižand andoi restoranan zalan, miše üläopenikad da professorad voižiba praznuita praznikad. Jäl'ges 21.00 časud ehtad üläopenikad mäniba "Jar"- da "Ster'na"-restoranoihe. Sigä jomižišpäi oli vaiše vodka da olut, mittušt valatihe bučuišpäi. Advokatad, kudambad lopiba Moskvan universitetan juridižen tedokundan joga voden praznuičiba Tatjanan päiväd "Praga"-restoranas.

Kacmata sihe, miše necil päiväl joiba äi humalad, carin žandarmad ei kosknugoi humalaižid üläopenikoid i taričiba heile ičeze abud.

Jäl'ges voden 1905 revol'ucijad üläopenikad ei kävunugoi "Ermitažha" i ei olend judukahid praznuičendoid. Vodel 1910 Tatjanan päiv mäni hilläs.

Vozil 1910 Moskvan lidnan dum tariči praznuita Tatjanan päiväd humalata i vajehtadad restoranoid muzejaha, mitte oli Nikitinan verajanno.

Om kaičenus johtutesed Tatjanan päivän praznuičendas vodel 1918, konz oli saubatud . Üläopenikoil oli praznik koncertanke da karguidenke sömsijas Bronnaja-irdal. Professorad kerazihe universitetan zalas, joiba čajud, a jäl'ges rektor läksi üläopenikoidennoks. Üläopenikoiden praznikal oliba rahvahan komissariatan ohjandajad Nikolai Semaško i Anatolii Lunačarskii, runoilii Konstantin Bal'mont.

Nügüdläižed üläopenikad jatktaba praznuita necidä päiväd tämbei-ki. Heid ozateleba universitetan rektorad, professorad, kaik opendajad, tetabad ristitud, man da Venäman subjektoiden pämehed. Vedetas pästnikoiden vastusid-ki uzidenke üläopenikoidenke, necil päiväl anttas pauklahjoid openduzsatusiš, tehtas hüväntegelusiden akcijoid-ki.

Üläopenikoiden primetad da uskondad

Üläopenikoil, kudambad praznuičeba necidä päiväd, oma mugomad uskondad:

• Ku pirtta tedokodvusiden kirjaižen jäl'gmäižel lehtpolel penen pertin turunke, miččespäi mäneb savu, siloi openduz linneb satusekahan. Mi pidemba savu, se paremba.
• Miše kodvaig mäniži kebnemba, necil päiväl pidab lähtta gardelejale avaitud tedokodvusiden kirjaiženke i koume kerdad heikahtada "Hal'ava, tule!" i saubata tedokodvusiden kirjaine.
• Veslas vedetud Üläopenikan päiv — znam hüvin päzuda kodvaigaspäi; ekzamenoiden edel om kel'tüd koskta openduzkirjoid da lehtesid, miše ei küksta ozad.

Arvostelend

Ortodoksižed papid äi kerdoid sanuiba, miše Üläopenikan päivän praznuičendan tradicijad vastkaroičeba Tatjanan päivän hristianoiden kal'huzid. Hö sudiba üläopenikoiden ičtainvedändad, humaljondad, heiden uskondid. Papid oma sidä mel't, miše necil päiväl pidab muštta mokičijan Tatjanan surmad, nece ei ole praznuičendan sü.

Ortodoksižes uskondas

Mokičijad Tatiana Rimskajad arvostadas kaikiš hristianižiš konfessijoiš (katalizmas hän ei ole muga tetab). Ortodoksižiš pühäkodiš mokičijan Tatianan päiväl homendesel mäneb loičendslužb, erasiš pühäkodiš mugažo möneb loičendslužb Pühän muštoks i tehtas ristastundoid.

Rahvahan kalendariš

Tradicijad

Päivnouzmann slavilaižil lugetas, miše Tatjanan päiv — nece om sajiden aigkeskust. Mugažo kactihe säha tal'vel, necišpäi rippui mitte lineb sö kevädal da kezal. Ku mäneb lunt, ka keza linneb vihmakaz, ku paštab päiväine — aigaližeks kevädeks.

XX voz'sadan augotišes necil päiväl naižed tegiba langkeroid kut voib kinktemba da suremba, miše kapust oliži hüvä. Sen ližaks manradnikoil oli vero — kunaine sündui necil päiväl, hän linneb hüvän emägan: "Tatjana karavajad paštab, hurstud jogel löb i horovodad vedäb".

Muštatesed da rahvahan primetad

• Konz päiväine laskihe, ala zavodi karavajad paštta, ika ičtaiž päiväd zavodid;
• Aigaline päiväine — aigaližed lindud;
• Tatjanaha kacuhtab päiväine aigoiš — aigoiš lindud lendaba;
• Tatjana karavajad paštab, hurstud jogel löb i horovodad vedäb;
• Meiden Tatjana vedespäi humalzub;
• Ku Tatjanan päiväl linneb pakaine i päiväine — hüväks satuseks, läm' da uho — sömnäl'gaks.

Literatur

• Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь / А. Ю. Андреев, Д. А. Цыганков. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — С. 709—710. — 894 с. — 2000 экз. — .
•  // . — М. : Межд. отношения, 1999. — Т. 2: Д (Давать) — К (Крошки). — С. 457–461. — ISBN 5-7133-0982-7.
• Русские / Отв. ред. В. А. Александров, И. В. Власова, Н. С. Полищук. — М.: Наука, 1999. — 725 с. — .
• Церковно-народный месяцеслов на Руси / [Соч.] И.П. Калинского. — Санкт-Петербург: тип. В. Киршбаума (б. Майкова), 1877. — 216 с.
•  // . — М. : Межд. отношения, 2012. — Т. 5: С (Сказка) — Я (Ящерица). — С. 632–636. — ISBN 978-5-7133-1380-7.
• Трудовые традиции русских крестьян Сибири: (XVIII — первая половина XIX в.). — Новосибирск: Наука, 1975. — 349 с.
• Народная сельскохозяйственная мудрость в пословицах, поговорках и приметах. — СПб.: Типография А.С.Суворина, 1901. — Т. 1. Всенародный месяцеслов. — 691 с.
• Иван Шувалов: Татьянин день. — М.: АСТ, 1998. — .
• Духовный мир русского крестьянина по пословицам XVII—XVIII веков. — М.: Наука, 1994. — 192 с. — .
• Когда праздновать годовщину Бородинской битвы? (Решение простой хронологической задачи) // Отечественная война 1812 года: Источники. Памятники. Проблемы. Материалы IX Всероссийской научной конференции. Бородино. 4—6 сентября 2000 г. — М.: Калита, 2001. — С. 222—230.
• Москва повседневная. — М.: Олма-Пресс, 2005. — 282 с. — .
• Народные названия церковных праздников в русской и болгарской православной традиции // Автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата филологических наук. МГУ. — М.: МГУ, 2012.
• Некоторые актуальные вопросы истории дореволюционных российских университетов // Российские университеты в XVIII—XX веках : сборник научных статей. — Воронеж: Издательство Воронежского государственного университета, 2002. — Вып. 6. — С. 141—146. — ISBN 5-7455-1236-9.

Lähtked

• 25 января, Православный календарь
• 25 января — День основания МГУ, Татьянин день и День российского студенчества