Tal'vku

Tal'vku (ven.: Дека́брь, latin.: December, Decembris, latin.: decem kelespäi — kümne, ven.: десять) — kaks'tošt'kümnenz' ku Grigorianan kalendarin mödhe. Kümnenz' ku endevanhan rimalaižen kalendarin mödhe, mitte zavodiše Cezarin reformaspäi keväz'kuspäi.

Fail:Декабрь, Вепсский календарь по месяцам, Респ Карелия, Петрозаводск.jpg

Jäl'ghe voden augotižen sirdändad vilukuks tegihe kaks'tošt'kümnendeks, voden jäl'gmäižeks kuks. Üks' seišemes kuspäi, mitte jatktase 31 päiväd. Suvimanpoliškos om kezan ezmäine ku, pohjoižmanpoliškos — tal'ven ezmäine ku. Čehijan eläjad ende nimitiba sidä "händikahan kuks" (vlčí měsíc).

Nügüdläižel aigal (XXI voz'sadal) 20. tal'vkuhusai Grigorianan kalendarin mödhe Päiväine om Zmejenosec-tähthaižes, 20. tal'vkuspäi — Strelec-tähthaižes (toižiden tedoiden mödhe — 18. tal'vkud).

Praznikad

Rahvahidenkeskeižed

• 1. tal'vkud — Mail'man päiv SPIDan vasthapäi.
• 7. tal'vkud — Rahvahidenkeskeine rahvahan aviacijan päiv.
• 10. tal'vkud — Mehen oiktusiden päiv.
• 31. tal'vkud — kanman Ut Vot.

Sovetskijad

• 5. tal'vkud — Sovetskijan Sojuzan konstitucijan päiv (1936-1977).

Rahvahaližed

• 1. tal'vkud — Vointetabuden päiv Venämal: Venälaižen eskadran vägestusen päiv P. S. Nahimovan ohjandusel turkialašt eskadrad vasthapäi Sinop-nemenno (voz' 1853); todeks vointora oli 30. kül'mkud.
• Toine ezmärg, — Puiden ištutamižen päiv Malavijas.
• 3. tal'vkud — Juristan päiv.
• 12. tal'vkud — Venäman zakonkogomusen päiv .
• 16. tal'vkud — Kazahstanan ripmatomuden päiv.
• 17. tal'vkud — Venäman strategižen znamoičendan raketvoiskad.
• 22. tal'vkud - Uz' Voz' da Raštvad vepsläižil
  • Energetikan päiv.

Uskondpraznikad

• 25. tal'vkud — Raštvad Grigorianan kalendarin mödhe.
• Hanuka.

Venälaižed rahvahaližed primetad

• Ku tal'vkus paneb lunt aitoidenno — keza linneb ilman satuseta;
• Ku Paramonan päiväl (12. tal'vkud) homendesel om hüvä sä, ka kaik tal'vku linneb päipaštokaz. Ku uhoičeb, ka siloi mugoine sä kaičese Pühän Nikolan praznikahasai (19. tal'vkud).
• Ku Spiridonan päiväl (24. — 25. tal'vkud) päiväine ozutihe da "vändi", ka Udel Vodel da Raštvoil varastadas hüvä sä.
• Ku Agtejan päiväl (29. tal'vkud) paneb äi halad — Udeks Vodeks da Raštvoikš paneb äi lunt. Nu, a ku necil päiväl om pakaine — vilud päiväd linneba ani Vederistmižihesai.
• Ku hebo venub val'l'astusiš — lumeks.
• Ku kukhiden päl om äi lunt — kezal küpsneb duhukaz manzikaine.

Literatur

• Календари северной Евразии и Сибири как источник для реконструкции древней картины мира//Вопросы языкознания. № 5. — 2005.

Lähtked

• Декабрь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
• Календарь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Статья Витковского В. В.