Mail'man ümbrišton päiv

<table class="infobox infobox- " style="" data-name="Praznik" >Mail'man ümbrišton päiv

Mail'man ümbrišton päiv (ven.: Всеми́рный де́нь окружа́ющей среды́, toižil Ühtenzoittud rahvahiden organizacijan oficialižil kelil: angl.: World Environment Day, arab.: اليوم العالمي للبيئة,isp.: Día mundial del medio ambiente, kit.: 世界环境日,franc.: Journée mondiale de l'environnement ) — rahvahidenkeskeine ekologine praznik, joga voden praznuitas 5. kezakud vodelpäi 1973. Nece praznik tehtihe sen täht, miše kingitada kaiken mez'kundan homaičust planetan londusen problemoihe.

Istorii

15. tal'vkud vodel 1972 27. ištundal oli sätud "Mail'man ümbrišton päiv" (Rezol'ucii № A/RES/2994 (XXVII)).

Praznikan päivmäran täht oli valitud 5. kezakud — päiv, konz vedetihe Ühthižrahvazkundoiden konferencii londusen problemoiden polhe vodel 1972. Necen konferencijan aigan oli sätud uz' organizacii Ühthižrahvazkundoiden sistemas — Ühthižrahvazkundoiden programm londusen mödhe.

Praznikan päsü om kingitada mez'kundan homaičust londusen problemoihe.

5. kezakud vodel 1973 ezmäižen kerdan praznuitihe "Mail'man ümbrišton päiv" Ühthižrahvazkundoiden programman ohjandusel.

Sidotud aigtegod

Vodel 1993 Amerikas Rik Fedricci, Devid Gotfrid i Maik Italjano sädiba ezmäižen Mail'man nevondišton ekologižen sauvotusen mödhe. Se oli oigetud sihe, miše popul'arizoitta praktikoid, miččed abutaškaba kehitoitta .

Vodel 2009 oli sätud Nevondišt ekologižen sauvotusen mödhe Venämal.

"Mail'man londusen päivän" emblem, voz' 2008.

Temad

Vodelpäi 1974 joga voden valitas "Mail'man ümbrišton päivän" tem da lozung, a mugažo valitas ma, kus mäneškaba praznikale omištadud päazjtegod.

• 1974 — "Vaiše üks' Ma" (Spokan (Vašington));
• 1975 — "Elotahod" (Dakka);
• 1976 — "Vezi — elon päpurde" (Ontario);
• 1977 — "Ozonpindan kaičuzproblem; maiden kadotuz" (Silhet);
• 1978 — "Kehitoitta muremata" (Silhet);
• 1979 — "Vaiše üks' tulii aig meiden lapsiden täht — kehitoituz murenduseta" (Silhet);
• 1980 — "Uz' küzu uden voz'kümnen täht: Kehitoitta muremata" (Silhet);
• 1981 — "Pohjvezi; Himižed ainehed ristitun sömcepiš" (Silhet);
• 1982 — "Kümnes vodes päliči Stokgol'man jäl'ghe" (Dakka);
• 1983 — "Varukahiden jändusiden keradamine da heitämine: himine vihm i energii" (Silhet);
• 1984 — "Maiden degradacii" (Radžšahi);
• 1985 — "Norišt: rahvaz i londuz" (Islamabad);
• 1986 — "Pu mirun täht" (Ontario);
• 1987 — "Londuz i kodi: enamba, mi katuz" (Nairobi);
• 1988 — "Konz ristituil londuz om ezmäižel sijal, kehitoituz ei lopte" (Bangkok);
• 1989 — "Il'mišton lämptumine" (Br'ussel');
• 1990 — "Lapsed i londuz" (Mehiko);
• 1991 — "Il'mišton vajehtamine. Pidab ühtenzoitta väged" (Stokgol'm);
• 1992 — "Ma om üks' kaikil — ühtes kaičeškam sidä" (Rio-de-Žaneiro);
• 1993 — "Gol'l'uz' i londuz — lopta pahad cepid" (Pekin);
• 1994 — "Üks' ma — üks' kanz" (London);
• 1995 — "Mö, rahvahad: ühtenzoituz londusen täht" (Pretoria);
• 1996 — "Meiden Ma, meiden londuseline elonümbrišt, meiden kodi" (Stambul);
• 1997 — "Elon täht Mal" (Seul);
• 1998 — "Elon täht Mal — kaikam meiden merid" (Moskva);
• 1999 — "Meiden ma — meiden tulii aig. Kaikam se!" (Tokio);
• 2000 — "Londusen tuhakümne — om aig tehta" (Adelaida);
• 2001 — "Tulda Mail'man elon verkoho" (Turin, Gavana);
• 2002 — "Antta Male šans" (Šen'čžen');
• 2003 — "Vezi — kahtele millionale ristituile se lujas tariž!" (Beirut)
• 2004 — "Pidab merid da valdmerid! Eläbid, ei kolnuzid!" (Barselona);
• 2005 — "Vihandad lidnad: Plan planetan täht!" (San-Francisko);
• 2006 — "Letetazangištod i maiden tühjenzoitand — Sanum ei kuividen maiden tühjenzoitandale!! (Alžir);
• 2007 — "Jän sulamine — Tärged tem!" (London);
• 2008 — "Päzugat ripmudespäi! Tel ekonomikaha uglerodan penen tacindanke!" (Vellington);
• 2009 — "Teiden planet ei voi olda teita" (Mehiko);
• 2010 — "Roduiden äjüz'. Üks' planet. Üks' tulii aig" (Rangpur);
• 2011 — "Mecad: kävutades londust" (Deli);
• 2012 — "Vihand ekonomik: a sinä sen pala?" (Brazilia);
• 2013 — "Meleta. Sö. Kaiče" (Ulan-Bator);
• 2014 — "Pened sared i il'mišton vajehtamine" — "Lenda ičeiž än't, a ei meren pindad!" (Bridžtaun);
• 2015 — "Seičeme milliardad unid. Üks' Planet. Kävuta tarkašti" (Rim);
• 2016 — "Politik om zakonotoman mecživatoiden möndan vaste" (Luanda);
• 2017 — "Minä olen londusenke" (Ottava);
• 2018 — "Voibištelend plastikanke" (Nju-Deli);
• 2019 — "Voibištelend il'man redustoitandan vaste" (Kitai);
• 2020 — "Londusen aig" (Kolumbia);
• 2021 — "Kacta udes. Udessündutada. Tehta udes" (Pakistan);
• 2022 — "Vaiše üks' Ma" — "Nece planet — meiden üksjaine pert', miččen röunatadud varoid ristitule pidab kaita" (Šveicaria);
• 2023 — "Voibištelend plastikanke" (Kot-d’Ivuarр, Niderlandad);
• 2024 — "Meiden Ma. Meiden tulii aig. Mö — udessündundan sugupol'v" (Saudovskaja Aravia);
• 2025 — "Voibištelend plastikan redustoitandanke!" (Čedžudo).

Ühthižrahvazkundoiden päsekretar' joga voden praznikaks painab sanoid mez'kundale.

Azjtegod

Erazvuiččiš maiš tehtas mugoižid azjtegoid, kut:

• Tetabiden ekologoiden pauklahjoičend;
• Tauguh mecoiš, puištoiš, erazvuiččiden vezištoiden randoil;
• Puiden ištutand;
• Ekskursijad kaičuztahoze i Rahvahaližehe puištoho;
• Lidnazjtegod (mitingad, paradad, huzaidand velokezroil, "vihandad" koncertad;
• Lekcijad da seminarad muzejiš i školiš.

"Mail'man ümbrišton päiväs" pagištas erazvuiččiš joukvestištoiš. Ozutesikš, socialižiš verkoiš nece päiv mäneb heštegoidenke #Mail'manÜmbrištonPäiv, #Sugupol'vUdessündutand i muga edemba.

Joga voden Ühthižrahvazkundoiden Assamblei vedäb rahvahidenkeskeižid azjtegoid, miččed om oigetud londusen kaičendaha i paremboitusehe.

• Vodelpäi 2021 vodehesai 2030 Ühthižrahvazkundoiden Assamblei vahvištoiti planan "Ühthižrahvazkundoiden kümnevoded ekosisteman udištamižen mödhe". Muga vodel 2024 oli vedetud azjtegod, miččed om oigetud maiden udištamižehe i kuivuden harjenimižehe. Er-Rijadas mäni 16. ištund, kus pagištihe voibištelendas maiden degradacijanke.

Vodel 2010 Italias OIKOS-organizacii tegi akcijoid, miččed om oigetud ümbrišton paremboitusehe.

Vodel 2022 Švecijas mäniba rahvahidenkeskeižed praznikan azjtegod.

Vodel 2023 azjtegod mäniba Kot-d’Ivuaras ühtes Niderlandoidenke.

Vodel 2024 azjtegod mäniba Saudovskaja Aravijas.

Vodel 2025 azjtegod mäniba Korejan Valdkundas, Čedžudo-sarel.

Venämal

• Vodelpäi 1996 prezidentan Boris Jel'cinan käskön mödhe tetabile ekologoile anttas arvnimi "Venäman arvostadud ekolog" i medal'.
• Vodelpäi 2008 Venämal necil päiväl praznuitas mugažo "".

Vodel 1998 oli valitud Moskva-lidn rahvahidenkeskeižiden necen päivän päazjtegoiden tegemižen täht.

Vodel 2024 Moskvas mäni rahvahidenkeskeine forum "Ekologii".

• 
  Amerikan konsul К. G. Ii ühtes Salonikin meranke Vasilii Papageorgopulosanke, Salonikin pämehenke Psomiadis Panajotisanke i toižidenke Mail'man londusen päivän ühtnikoidenke randirdal, velokezrtehudel, voz' 2008
• 
  Londusen festival vodel 2011 Branderburgan verajanno
• 
  Lidnan ekologine praznik Doneckas, voz' 2011
• 
  Miting Avstralijas, voz' 2011
• 
  Puiden ištutand Konsos, voz' 2012
• 
  Indijan voin-meren laivišt — Mail'man ümbrišton päiv — voz' 2016
• 
  Azjtegod Bhopalas, voz' 2017

Lähtked

• Официальный сайт «Всемирный день окружающей среды»
• Карта международных мероприятий 2025 года
• Официальный сайт «Десятилетия ООН по восстановлению экосистем» (2021—2030 годы)
• Конвенция ООН по борьбе с опустыниванием
• Резолюция № A/RES/2994 (XXVII)