Jelabug

<table class="infobox infobox-Skriptitõrge: Moodulit "Hash" pole. " style="" data-name="НП+Россия" >ГородJelabugSkriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole. Skriptitõrge: Moodulit "Infobox" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Wikidata" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Transclude" pole. Skriptitõrge: Moodulit "math/tonumber" pole.Skriptitõrge: Moodulit "Autosorting" pole.

Jelabug (ven.: Ела́буга, tot.: Алабуга / Alabuğa) om Venäman lidn Tatarstanan Valdkundas (vodelpäi 1780). Se om Jelabugan rajonan da sen lidnankundan administrativine keskuz. Mülüb Naberežnočelninskijaha aglomeracijaha da Nižnekamskan territorial'no-tegendkompleksaha (TPK).

Voden 2021 tedoiden mödhe Jelabugas eli 73 630 mest.

Om tetab kut kupcoiden lidn 1000-voččen istorijanke, sikš ku Jelabug-lidnan istoriližes keskuses i nügüd' seižub äi XVIII voz'sadan pertid. Lidn kaičeb mušton mugomiš tetabiš mehiš kut Ivan Šiškin — tetab pirdai, Jelabugan sündui, Marina Cvetajeva — Hobedaižen voz'sadan runoilii, Nadežda Durova — Ezmäižen mail'man voinan aigan kavalerist-neižne, Vladimir Behterev — psihonevrolog-tedomez'. Lidnas heiden muštoks om tehtud muzejad.

Kaikid tetabamb melentartuisija om Jelaburgan gorodišče, mitte rahvahan keskes nimitadas Lemboižeks.

Etimologii

Sündui XVI voz'sadan toižel polel kut tatarialaine Alabuga-külä; Alabuga-sana om türkskijas nimespäi (kohtha — "mujukaz härg", kus буга — "härg" om vägen simvol). Toižen versijan mödhe sana om lähembaižes tatarialaižes Alabuga-järvespäi (kändmižes — "ahven-kala")^[1].

Konz küläs eläškanzi enamba venälaižid, oli sauvdud pühäpert', kuna oli pandud lujas arvostadud Koumen Pühän ikon (Skriptitõrge: Moodulit "Не переведено" pole., Skriptitõrge: Moodulit "Не переведено" pole. da Skriptitõrge: Moodulit "Не переведено" pole.), starinan mödhe sen lahjoiči pühäkodile Ivan Groznii. Siš aigaspäi külä sai Tr'ohsv'atskoje-nimen; ližaks paginaha ottas tatarialaine Jelabuga-nimi kovertud formas^[2].

Geografii

Lidn sijadase korktal oiktal Kama-jogen randal, kus sihe lankteb Toima-jogi, 200 km päivnouzman polhe Kazan'-pälidnaspäi. Lidnan pind om 41,1 km²^[3].

Il'mišt

Jelabugan
Ku	Vil.	Uho.	Keväz'ku	Sul.	Semendku	Kezaku	Heinku	Elo.	Süg.	Red.	Kül'.	Tal'.	Voz'
Absol'utine maksimum, °C	5,4	5,6	13,5	29,0	32,4	36,8	38,1	39,1	31,6	24,2	14,4	13,0	39,1
Keskmäine maksimum, °C	−8,1	−7,1	−0,2	10,3	19,4	24,0	25,9	22,9	16,4	7,9	−0,9	−6,1	8,7
Keskmäine temperatur, °C	−11,6	−10,8	−4,3	5,5	13,5	18,4	20,4	17,8	11,9	4,8	−3,5	−9,2	4,4
Keskmäine minimum, °C	−15	−14,5	−8,4	0,7	7,5	12,8	14,8	12,6	7,4	1,6	−6	−12,3	0,1
Absol'utine minimum, °C	−37,3	−34,3	−29,8	−19,2	−4,1	−0,6	1,6	1,0	−3,5	−12,5	−28,7	−37,7	−37,7
Sadegiden lugumär, mm	37,8	27,2	28,2	29,8	46,9	55,1	57,8	67,6	58,5	49,9	45,1	45,2	549,1

Il'mišton harakteristik
Keskmäine temperatur	vilukud	−11,4 °C
	uhokud	−11,0 °C
	keväz'kud	−4,8 °C
	sulakud	4,8 °C
	semendkud	12,6 °C
	kezakud	17,7 °C
	heinkud	19,3 °C
	elokud	16,5 °C
	sügüz'kud	11,2 °C
	redukud	3,9 °C
	kül'mkud	−4,7 °C
	tal'vkud	−9,5 °C
Il'man nepsuz'	voden keskmäraine	75,0 %
Tullein piguz'	voden keskmäraine	4,3 м/sek
Lähte: Skriptitõrge: Moodulit "CiteWeb" pole.Skriptitõrge: Moodulit "check for unknown parameters" pole.

Il'mišt om kontinentaline.

Eläjad

Skriptitõrge: Moodulit "Statistical2" pole.

Venäman rahvahan kirjutamižen tedoiden mödhe vodel 2020, 1. redukuks vodel 2021 eläjiden lugun mödhe lidn oli sijal 1118 ^[4] Venäman lidnoiden keskes^[5].

Rahvahiden joukun lugumär 1. vilukud vodel 2013.

Venälaižed — 51,7 %, tatarad — 42,6 %, čuvašid — 1,0 %, udmurtad — 0,8 %, mariicad — 0,2 %, toižed rahvahad — 3,7 %.

Transport

Lidnan pohjoižpolel mäneb М7 «Moskva — Ufa»-avtote da läz lidnad lähteb Jelabug — Iževsk — Perm'-avtote. Kama-jodel Toima-jogen sus om pristan', mitte vastab turistoid. Om tehtud raudte Tihonovo-stancijalpäi Alabuga-eriekonomiktahonnoks. Lähembaine Begiševo-aeroport om Kama-jogen hural polel Naberežnijad Čelnoiden da Nižnekamsk lidnoiden keskes.

Lidnalaižed ajamed omaavtobusad da taksi.

15. heinkud vodel 2025 Jelabug tegihe toižeks Venäman lidnaks, miččes kel'dihe elektrosamokatoiden kävutamišt. Pätand vahvištoitihe telikundan varutomuden komissijal da sel'genzoitiba, miše lidnalaine infrastruktur völ ei ole vaumiž kävutada nenid ajamid^[6]. Kel'dänd koskub ei vaiše Jelabug-lidnad, no i Jelabugan rajonad, siš lugus - Skriptitõrge: Moodulit "Не переведено" pole.^[7].

Melentartuisijad

Jelabug om tetab äjil arvokahil mehil, tägä sündui da paksus oleskeli Skriptitõrge: Moodulit "Не переведено" pole. (hänen äjad kuvad, siš lugus kaikid tetabad, oli pirttud lidnan irdnägon mödhe), tägä hänen muzei-pertiš kaičesoiš erased kuvad, Naberežnaja-irdal seižub muštpacaz. Jelabugas om Skriptitõrge: Moodulit "Не переведено" pole., runoilijan Marina Cvetajevan muzei. Jelabugan ujezdas sündui Vladimir Behterev (1857—1927) — tedomez'-psihonevrolog, hänen muštoks om avaitud muzei.

Lidnas radab Kazanin (Privolžjen) federaližen universitetan Jelabugan institut (filial)^[8], mitte sijadase pertiš, kus aigemba oli Jeparhialine učilišče. Pertin edes om pandud muštpacaz Jelabugan kaikid tetamban hüväntegijan Stahejevan muštoks, hänen rahoile oli-ki sauvdud nece pert', mitte om XX voz'sadan augotišen arhitekturan muštpacaz.

Vodel 1989 oli tehtud Jelabugan valdkundaline muzei-kaičuztaho.

Vodelpäi 2008 kaikuččen voden tehtas Kaiken Venäman Spasan jarmark.

Petropavlovskan lidnan kaumištol om Toižen mail'man voinan germanialaižiden da japonialaižiden voinplennikoiden kaumišt.