Gerberc-1

Gerberc-1

Kaivuz "Gerberc-1" (völ vastase "Gerbertc-1" nimi) (ven.: Рудни́к «Ге́рберц-1» vai «Гербертц-1») om Pitkärantan raudrudan olendtaho "Uden rudan pöud"-joukus, mitte radoi voz’sadan XIX lopuы da voz’sadan XX augotišes (Suren Suomen kn’ažestvon territorii). Ezmäi nenel tahol oli vasken da tinan saskel’mine, no vozil 1890 neniden elementoiden varad lujas vähenzoitihe, sikš sid' zavottihe magnetitovijan rudan saskel’mižen, sen täht Akcionerine Ladoga-sebr avaiži kaivusen, mitte sai ühten kaivusen sädajišpäi nimen. Se radoi voden 1930 ekonomikkrizisahasai da andoi  tonn magnetitаd. Nügüd’ kaivusen olendtaho om melentartuisija, sen jändused oma udes löutud Karjalan kul’turjäl’gendusen objekt.

Istorii

vaskižed kaivandod oma tetabad voz’sadan XVIII lopuspäi. Voz’sadan XIX keskes Pitkärantan kaivusiš oli löutud tin, mi aktivizirui Pitkärantan mavaroiden lendandad. Sauvotihe vasken da tinan sulatuzfabrikad. No vozikš 1890 tinan da vasken tulotand tegihe ližatomaks. Kaivusiš, miččed oliba "Vanh rudan pöud"-joukus, vasken da tinan varad lujas vähenzoitihe, sikš niid vajehtihe raudaižen rudan saskel’mižele. Vodel 1896 suomen geolog Оttо Тr’ustedt magnitecindan radoiden aigan Pitkärantalpäi pohjoižen da päivnouzman polel löuzi kaks’ ut rudan pöudod: "" da Hopunvaara. Sidä aigan Pitkärantan kaivused da zavodad mülüiba Akcionerižehe Ladoga-sebraha. Radišton sädajad oliba B. Gerberc (V. Herberz) da A. Švarc (A. Scwartz). Udes avaitud rudan pöudoil oliba tehtud mahnetitan saskel’mižed kaivandod, ühten nimitihe radišton sädajan muštoks.

Päivnouzman kaivusen stvolan profil’

"Gerberc-1" kaivusel oli tehtud kaks’ vertikališt kaivuzstvolad: "päivmlaskman" süvüdel  m da "päivnouzman" süvüdel  m. Matk stvoloiden keskes om  m. Stvolad ühtenzoitihe toine toiženke gorizontaližel tonnelil (kveršlagal) süvüdel  m. Kaivudes oli koumen štrekoiden korktut, miččed vedihesoiš "päivnouzman" stvolaspäi: ülembaižel štrekal süvüdel  m om gorizont pidusel  m, keskmäižel štrekal süvüdel  m om gorizont  m da alembaine štrek süvüdel  m om gorizont  m. Kaivusen longibokan polel ülembaine da keskmäine gorizontad ühtenzoitasoiš da tehtas kameran pidusel  m da korktudel läz  m. Gorizontoiden keskes, paiči pästvolad, oliba tehtud kaivod levedusel  m.

Ei edahan kaivusespäi om letud ei sur' fabrik, miččel magnitseparacijan metodal ruda sel'gistihe ližaainehišpäi. Necile fabrikale toskeliba sirjo Hopunvaaran kaivusilpäi, miččidenke fabrik oli ühtenzoitud kanattel. Mugažo kanatte ühtenzoitihe Juläristin raudasižen fabrikanke . Jäl'ges obogaščenijad raudrudan koncetrat putui Maasuunin (Masuki) domenpäčihe .

Vodel 1903 Pitkärantan kaivused da zavodad osti Venäman imperijan valdkundaline bank, no sidä aigan valdkundas zavodihe ekonomikan krizis da nene kaivused da zavodad, sen lugus i Gerberc-1, oliba saubatud. Kaiken radon aigas kaivusen šahtoiš oli sadud  tonn raudasišt rudad (magnetitad).

Voziden 1920 lopuks mägiradod Pitkärantas oliba heittud, ühtes polespäi oli vähä puižid hilid, sikš ku sur' mecan territorijan pind kävutadihe mecpilindan da cell'ulozanzavodoil. Vozil 1934−1938 suomalaižed geologad tegiba arvostuzradod Pitkärantan rudan pöudoiden süvembid gorizontoid, no zavodninusoiš voinad (ezmäi , а jäl'ges Sur' Kodiman) telustiba Pitkärantan rudan tegendan udessündutamižen planoile. Jäl'ges voinad Pitkärantan kaivused da zavodad oma lopuks saubatud .

25. elokud vodel 2013 Karjalan kul'turministerstvan käskon mödhe kaivuz om pandud valdkundaližen kaičusen alle kut udes löutud kul'turjälgestusen objekt. .

Ühthižed tedod

<table class="infobox infobox- noprint " style="width:210px;clear:none;" > Irdpoližed mediafailad

Kaivuz sijadase  km Gor'kova-irdalpäi Pitkäranta-lidnas tedme Nietjärvele  m tesaralpäi Hopunvaaran polehe.

Nügüd' Gerberc-1-kaivusen tahol oma kaičenus molembad kaivusen kaivod: "päivlaskman" da "päivnouzman". Päivlaskman-kaivusen su murenzihe da tegihe kut leik. Päivnouzman-kaivusen sus nägusoiš vanhan puižen sauvosen jändused. Molembad kaivused oma upotadud. Ei edahan kaičihe ei suren fabrikan jändused.

Kaivusiden lähen om kaks' tahod tarbhaižiden kaivusiden avaidandan täht: konusvuitte da sel'gvuitte (jäl'gmäižen form om mugoine sikš, ku oma tugeduzseinäd parzišpäi), miččiš oma magnetit, sfalerit-marmatit, galenit, fl'urit, kal'cit da toižed mineralad, da völ skarnad da kaks' rodud mramorad — serpentinizirovanijad da grafitаn šoiduižidenke. Voz'sadan XX ezmäižes poles suomen geolog P. Eskola löizi Gerberc-1-kaivusel harvan fl'uoborit-skarnan..

Vozil 2011—2012 "päivnouzman" kaivusehe päzui speleodaiver I. A. Kozlov: oma tarkištadud gorizontaližed kaivandod ülembaižen korktuden štrekan da toižen manaluižen gorizontan zal.

Kaivusen territorii om tehnogenine londusine kogomuz, mitte om pandud valdkundaližehe lugetišehe, kut melentartuisija, istorian muštpacaz udes löutud regionaližen znamoičendad kul'turjäl'gestusen objekt-statusas .

Shema Kaivusen Gerberc-1 shema

1 — Fabrikan jändused

2 — Leik päivlaskman kaivusen stvolan lähtonke

3 — Päivnouzman kaivusen stvolan lähto puižen sauvosen jändusidenke

4 — sel'gvuitte kaivand puižen tugeduzseinän jändusidenke

5 — Konusvuitte kaivand

6 — Drenažine rova

Literatur

• // Bulletin de la Commission Géologique de Finlande. — Helsingfors : Frenckellska tryckeri Ab, 1907. — Vol. 19. — 333 p.
• . —  — Helsinki : Valtioneuvaston kirjapano, 1939. — Vol. 44. — 154 p.
• // Bulletin de la Commission Géologique de Finlande. — Helsinki : Valtioneuvoston kirjapaino, 1952. — Vol. 157.
• . — Петрозаводск : Госиздат КАССР, 1961.
• . —  — Сортавала, 2007. — 60 с.
• . — Сортавала : Сортавальский полиграф, 2009. — 41 с.
• // Сокровища исследовательского туризма. — [cop. 2012–2017].
• . — Петрозаводск, 2013. — 2 с.
• // Путешествия вокруг Ладоги – путеводитель по достопримечательностям Ленинградской области и Карелии. — 2019.
• . — Петрозаводск, 2020.